Dat het nieuwe kabinet in het regeerakkoord inzet op een duidelijker en daadkrachtigere aanpak van huiselijk en gendergerelateerd geweld is daarom een noodzakelijke stap. De daadwerkelijke impact hangt echter in grote mate af van de uitvoering op lokaal niveau.
Mensenrechten als basis om geweld tegen vrouwen aan te pakken
Geweld tegen vrouwen is een structureel en ernstig maatschappelijk probleem dat in heel Nederland voorkomt: thuis, op straat en online.
Geweld tegen vrouwen is een schending van de mensenrechten van vrouwen. Geweld kan veel vormen aannemen, zoals psychisch geweld, fysieke mishandeling, seksueel geweld, vrijheidsbeperking, geen controle over financiën, intieme terreur en femicide. Dat gaat dus over verschillende mensenrechten, zoals het recht op geestelijke en lichamelijke integriteit, het recht op gezondheid, het recht op zelfbeschikking, het recht op leven en het recht niet te worden gediscrimineerd.
Daarom moet de overheid maatregelen treffen om alle vormen van geweld tegen vrouwen te voorkomen, hen te beschermen, te helpen en te ondersteunen als zij slachtoffer van geweld zijn of dreigen te worden. Gemeenten hebben daarbij hun eigen grote verantwoordelijkheden: denk aan het opvangen en ondersteunen van slachtoffers en het opleggen van een tijdelijk huisverbod bij (dreigend) geweld. Het Verdrag van de Raad van Europa inzake geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, beter bekend als het Verdrag van Istanbul, verplicht de overheid daartoe. Dit verdrag was op 1 maart 2026 10 jaar in werking voor Nederland.
Een kernverplichting van het verdrag is het voeren van gendersensitief beleid. Dat betekent dat beleidsmakers, ook bij gemeenten, rekening houden met patronen in man/vrouw verhoudingen en hoe deze invloed hebben op geweld. Het gaat dan onder meer over het herkennen van de verschillen in macht, afhankelijkheid en wederzijdse verwachtingen. Erken dat traditionele opvattingen over rollen van mannen en vrouwen in het gezin en in de samenleving een rol spelen bij geweld. Ook gemeenten hebben de taak bij te dragen aan de preventie van geweld tegen vrouwen met voorlichting, bewustwording en het versterken van de positie van vrouwen. Zij hebben de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat betrokken professionals over voldoende kennis en vaardigheden beschikken om de invloed van genderrollen te herkennen en te weten hoe zij daar in concrete situaties mee moeten omgaan. Dit is belangrijk bij het taxeren van de risico’s op (herhaald) geweld, het aanbieden van de juiste ondersteuning, zoals psychologische en juridische hulp of het versterken van economische zelfstandigheid van vrouwen. Alleen dan zijn gemeenten in staat bij te dragen aan het voorkomen en tegengaan van geweld tegen vrouwen en de juiste ondersteuning te bieden.
Na de gemeenteraadsverkiezingen zullen veel gemeenten nieuwe besturen gaan vormen. Gezien de ernstige gevolgen van geweld voor vrouwen en voor de hele samenleving, zou dit thema hoog op de agenda van alle gemeenten horen te staan. Landelijk beleid vormt de basis voor de aanpak van geweld tegen vrouwen, en moet hand in hand gaan met stevig beleid op lokaal niveau. Mensenrechten dienen daarvoor het uitgangspunt te zijn.
Ineke Boerefijn, coördinerend beleidsadviseur bij het College voor de Rechten van de Mens
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.