Geen huurtoeslag? Dan ook geen bijzondere bijstand

Een Rotterdamse bewoner van een onzelfstandige woonruimte kan zijn huurlasten niet betalen. Huurtoeslag krijgt hij niet, dus vroeg hij daarvoor bijzonder bijstand aan. De gemeente Rotterdam wees deze aanvraag af. Terecht, zo oordeelde de Centrale Raad van Beroep dinsdag.

Wie een zelfstandige woonruimte heeft, kan aanspraak maken op huurtoeslag. Bij een onzelfstandige woonruimte – denk aan een studentenkamer, waarbij de keuken, het toilet en de badkamer met andere bewoners worden gedeeld – geldt dit niet. Toch vroeg een Rotterdammer die zo woonde huurtoeslag aan. Dat kreeg hij, totdat de Belastingdienst ontdekte dat dit onterecht was verstrekt. Omdat de man zijn woonlasten zonder toeslag niet kon betalen, diende hij bij de gemeente een aanvraag in voor bijzondere bijstand: een woonkostentoeslag voor de huurkosten, vergelijkbaar met de eerder toegekende huurtoeslag.

Inkomensbeleid

Het college van Rotterdam wees de aanvraag af omdat de Wet op de huurtoeslag een ‘toereikende en passende voorliggende voorziening’ is. Volgens het college had de wetgever er bewust voor gekozen om geen huurtoeslag te verstrekken aan huurders van onzelfstandige woonruimtes. Verlening van bijzondere bijstand via de Participatiewet zou dan het inkomensbeleid van het rijk doorkruisen, wat niet de bedoeling is.

Vangnetfunctie

De man ging in beroep bij de rechtbank Rotterdam en heeft daar meer geluk. Die stelde: de wetgever wilde om praktische, uitvoeringstechnische en budgettaire overwegingen alleen bij zelfstandige woonruimtes huurtoeslag mogelijk maken. Mede gelet op de vangnetfunctie van de (bijzondere) bijstand kan er niet vanuit worden gegaan dat de wetgever een bewuste keuze heeft gemaakt om geen huurtoeslag toe te kennen bij onzelfstandige woonruimtes. Het college had de aanvraag van de Rotterdammer niet mogen afwijzen en moest hem maandelijks een voorschot aan woonkostentoeslag uitbetalen. Tegen dit oordeel ging het college in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep (CRvB), de hoogste bestuursrechter in socialezekerheidszaken. Die kwam dinsdag met een uitspraak, gunstig voor het college, vervelend voor de Rotterdamse huurder.

Huurprijsopdrijving

De discussie gaat over een artikel in de Participatiewet. Daarin staat dat er geen recht op bijstand is als in de Wet op de huurtoeslag een bewuste beslissing is genomen over de noodzaak van vergoeding van huurkosten. Uit de wetsgeschiedenis van de Wet op de huurtoeslag (maar ook van de eerdere Wet individuele huursubsidie en de Huursubsidiewet) volgt dat de wetgever niet alleen om budgettaire redenen, maar ook om andere redenen er bewust voor heeft gekozen om de huurkosten van onzelfstandige woonruimtes niet te vergoeden. De wetgever beschouwt onzelfstandige woonruimtes vaak van slechtere kwaliteit omdat ze geen minimale voorzieningen hebben. Door huurkosten niet te vergoeden, kan huurprijsopdrijving worden voorkomen en zo bescherming worden geboden tegen onredelijke huurprijzen. Daarnaast zijn de administratieve lasten te hoog als bij de grote hoeveelheid kamerbewoning deze subsidie moet worden verstrekt. Tot slot kan subsidiëring van onzelfstandige woonruimtes niet doelmatig worden gecontroleerd, waardoor er een groot risico op fraude bestaat.

Bewuste keuze

Uit meerdere Kamerstukken blijkt overduidelijk dat ‘geen huursubsidie voor onzelfstandige woonruimten’ een bewuste keuze is. Dit geldt ook voor mensen met een inkomen op bijstandsniveau, voor wie juist deze wet is gemaakt. De CRvB kan zich niet voorstellen dat de wetgever niet heeft stilgestaan bij de gevolgen voor deze personen bij het niet vergoeden van hun huurkosten. De regel is: als iemand kosten heeft die via een andere regeling kunnen worden vergoed (bijvoorbeeld via de Wet op de huurtoeslag), dan gaat die regeling voor. In dat geval is er geen bijstandsverlening via de Participatiewet voor die kosten mogelijk. Het college heeft de bijstandsaanvraag van de Rotterdammer terecht afgewezen, zo oordeelt de CRvB.