Gemeenten mogen hun begroting zelf indelen. Een onderdeel van een begroting heet een programma. Zo hebben veel gemeenten een programma sociaal domein, een programma onderwijs, een programma wonen, een programma infrastructuur.
Niet te weinig, niet te groot
Gemeenten mogen hun begroting zelf indelen. Een onderdeel van een begroting heet een programma.
De belangrijkste beslissing van de gemeenteraad bij het vaststellen van de begroting, begin november, is hoeveel budget hij geeft aan elk programma. Een miljoen euro meer voor programma wonen en een miljoen euro minder voor programma infrastructuur? Dáár gaat het om!
Binnen elk programma mag het college beslissen waaraan hij het geld uitgeeft. Dus als woningbouw en infrastructuur in hetzelfde programma zitten, mag het college beslissen hoeveel hij aan woningbouw uitgeeft en hoeveel aan wegen.
Tot 2004 was dat anders. De indeling van de gemeentebegroting was voorgeschreven. De begroting bestond uit liefst 76 onderdelen, die functies heetten. Dat was veel te gedetailleerd.
De gemeenteraad was een stempelmachine die moest goedkeuren dat het college 3.000 euro meer mocht besteden aan kunst als hij 3.000 euro minder uitgaf aan het museum. Toen de gemeenten in 2004 hun begroting zelf gingen indelen, kozen ze meestal voor een stuk of tien programma’s. Grotere gemeenten hadden er vaak iets meer, een stuk of twaalf. Die hebben ook meer activiteiten. Het laagste aantal programma’s was ongeveer zeven, bij kleine gemeenten.
Tussen zeven en twaalf
Nu werken we ruim twintig jaar met de programma’s. De gemeenten hebben veel meer taken dan twintig jaar geleden. En wat zien we? Ze hebben steeds minder programma’s, die steeds groter zijn geworden. Vier of vijf programma’s is tegenwoordig heel gewoon.
En dat is te weinig. Daarmee doen de gemeenteraden zichzelf tekort. Ze geven daarmee het college te veel de vrije hand. Als onderwijs en sociaal domein twee aparte programma’s zijn, moet de gemeenteraad toestemming geven als het college een miljoen euro meer aan schoolgebouwen en een miljoen euro minder aan sociaal domein wil uitgeven. Als dat één groot programma is, mag het college dat doen zonder de raad te vragen. En kan de raad dat niet tegenhouden.
Na de verkiezingen worden vaak nieuwe afspraken gemaakt over de indeling van de begroting. Ik roep alle gemeenten op: kies weer voor een stuk of tien programma’s. Iets tussen zeven en twaalf. Laat één van je belangrijkste instrumenten, namelijk de begroting, niet minder waard worden door de programma’s te groot te maken.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.