Maximeren toeristentaks werkt verhoging in de hand

De toeristenbelasting is de afgelopen jaren ‘behoorlijk’ gestegen. Maar dat is geen reden om de taks te maximeren, zegt onderzoeker Corine Hoeben van het COELO, dat onderzoek doet naar de economie van de decentrale overheden.

Hoeben berekende deze week in economenvakblad ESB dat de toeristenbelasting tussen 2017 en 2026 steeg van gemiddeld 1,82 euro per nacht naar 4,54 euro. Dat is een stijging van bijna 250 procent, en veel forser dan de inflatie over die jaren. Het leeuwendeel van die stijging komt voor rekening van de gemeente Amsterdam, waar de toeristenbelasting de afgelopen jaren fors steeg. Daarmee maakt de taks een steeds groter, maar nog altijd relatief beperkt, onderdeel uit van de gemeentelijke belastingopbrengst, van gemiddeld 4,1 procent in 2017 naar 10,2 procent dit jaar. In Amsterdam maakt de toeristentaks overigens al 23,7 procent uit van alle belastinginkomsten, in alle andere gemeenten is het gemiddeld 7,2 procent.

Hoeben benadrukt dat het om lage bedragen gaat: jaarlijks stijgt de toeristenbelasting met gemiddeld 30 cent per nacht. Gecorrigeerd naar inflatie is het zelfs 0,17 cent. De prijs van een hotelovernachting zelf steeg veel harder.

Maximeren

De stijging van de toeristenbelasting leidt wel tot discussie: Onder meer Koninklijke Horeca Nederland riep eerder deze zomer al op tot het maximeren van de toeristentaks. Nederland dreigt internationaal minder aantrekkelijk te worden voor toeristen, vreest de brancheorganisatie.

Maar het maximeren van het tarief zal juist een averechts effect hebben, zegt Hoeben desgevraagd. ‘We zien dat gemeenten heel erg aan het zoeken zijn: hoever kunnen ze gaan? Een maximumtarief gaat als norm fungeren. Gemeenten zullen het niet zien als een bovengrens, maar juist hun tarieven optrekken tot dat bedrag. Het is een bekend fenomeen in de economie. Dat gebeurde eerder ook toen de tarieven voor de rijbewijzen werden gemaximeerd. Ook daar verhoogden gemeenten hun prijzen tot dat maximum.’

Melkkoe

Er is nog een fundamentelere reden om niet over te gaan tot maximering van de tarieven, zegt Hoeben. Nederlandse gemeenten mogen op enkele terreinen zelf belasting heffen: naast de toeristenbelasting is vooral de ozb een belangrijke belasting, maar ook de parkeerbelasting en de hondenbelasting kunnen voor gemeenten een inkomstenbron zijn, al zien steeds meer gemeenten af van die laatste taks. ‘Eén keer in de vier jaar wordt je hierop door de kiezer afgerekend’, zegt Hoeben. ‘En gemeenten gaan er ook netjes mee om. Kijk naar de ozb: gemeenten zijn echt huiverig om die belasting als melkkoe te gebruiken. Dat geldt ook voor de toeristenbelasting. Elke gemeente maakt een afweging: hoe aantrekkelijk willen we zijn voor toeristen? Dat doen ze heel netjes. En niet elke gemeente is Amsterdam, waar de toeristenbelasting gebruikt wordt om de toeristenstroom te beperken. De meeste gemeenten willen zichzelf niet uit de markt prijzen.’