De herverdeling van het gemeentefonds per 2027 hangt aan een zijden draadje. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken wil eerst een nader onderzoek naar de gevolgen van de voorgestelde andere verdeling van 42 miljard euro rijksgeld aan de gemeenten.
BZK: nog in mei duidelijkheid over aanpassing gemeentefonds
‘Snelle duidelijkheid is voor gemeenten van groot belang voor het kunnen opstellen van de begroting van volgend jaar’ aldus de VNG.
Ingroeipad
Daarmee neemt de minister het advies over van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om, alvorens een besluit te nemen, eerst vervolgonderzoeken te doen. Nu al afzien van de invoering van de andere verdeling per 1 januari volgend jaar zoals de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) adviseerde, gaat de minister vooralsnog te ver. Nog deze maand belooft hij met een besluit te komen ‘aangaande aanpassingen aan het model, het ingroeipad en hoe te komen tot een ordentelijk proces voor het vervolgtraject.’
Verbetering
Dat meldt Heerma aan de Tweede Kamer na bestudering van de kritische adviezen van de VNG en de ROB over de voorgenomen herverdeling. De ROB vond dat de minister van Binnenlandse Zaken en de staatsecretaris van Financiën als beheerders van het gemeentefonds hun huiswerk over moeten doen. Vier van de tien voorstellen voor een andere verdeling van het rijksgeld over de gemeenten zijn volgens de Raad onvoldragen. Drie voorstellen deugen helemaal niet. Om die reden stelde de ROB voor om volgend jaar gewoon maar de huidige verdeling aan te houden en een nader advies af te wachten dat de adviesraad in het najaar belooft wil uitbrengen over hoe wel een verbetering van de verdeling kan worden bereikt.
Snelle duidelijkheid
De VNG adviseert de minister daarop niet op te wachten, ‘maar de regie te nemen en vooruitlopend hierop zelf met een plan van aanpak te komen.’ De gemeentekoepel vindt, net als de ROB, dat het gros van de huidige voorstellen onvoldoende is onderbouwd en de effecten ervan onvoldoende uitlegbaar zijn om door te voeren. In die zin is er zeker vervolgonderzoek nodig. ‘Dat betekent echter ook dat de onzekerheid voortduurt. Gemeenten ervaren dit als bijzonder ongelukkig. Het gebrek aan stabiliteit door steeds nieuwe herverdelingsonderzoeken in combinatie met onzekerheid over de middelen voor de jeugdzorg leiden tot het uitstellen van investeringen en het nemen van structurele bezuinigingsmaatregelen’, aldus de VNG. Vandaar dat de koepelorganisatie een dringend beroep op de minister doet om snel met een plan van aanpak te komen voor het vervolg en eveneens snel een besluit te nemen over het ingroeipad voor 2027 en de jaren daarna. ‘Snelle duidelijkheid is voor gemeenten van groot belang voor het kunnen opstellen van de begroting van volgend jaar, mede met het oog op lopende lokale coalitieonderhandelingen.’
Zorgvuldige afweging
Heerma meldt de Tweede Kamer op basis van de adviezen van de ROB en de VNG een definitief besluit te zullen nemen over de herziening per 1 januari 2027, waarbij hij benadrukt het van belang te vinden ‘dat middelen in het gemeentefonds op transparante wijze worden verdeeld.’ Daarbij geeft hij wel aan dat het uiteindelijke besluit om een zorgvuldige politiek-bestuurlijke weging vraagt.
Het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van de gemeenten. Dit jaar krijgen ze via dat fonds bijna 42 miljard euro van het rijk. Het huidige verdeelmodel van rijksgeld over de 342 gemeenten is echter in de loop de jaren scheef gegroeid en daarom een bron van discussie tussen gemeenten die daar voor- en nadeel van hebben.
Reacties: 2
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
De Gemeenten starten over het algemeen in juni met de voorbereiding voor het volgende begrotingsjaar. Daarvoor is natuurlijk wel nodig dat het Rijk tijdig afkomt met haar financiële outpout voor de Gemeenten.
Bij een herverdeling van financiële middelen uit het Gemeentefonds dienen altijd overgangsmaatregelen van minimaal 3-5 jaar te worden getroffen. Hiervoor behoort het Rijk extra financiële middelen beschikbaar te stellen.