42 Gemeenten: bevries herverdeling gemeentefonds

Minister Heerma van Binnenlandse Zaken krijgt van ruim veertig gemeenten het dringende advies de herverdeling van het gemeentefonds vooralsnog niet door te zetten. Alvorens te gaan schuiven met miljoenen euro’s tussen gemeenten, is eerst meer onderzoek nodig.

Onverantwoord

Met hun oproep scharen zij zich achter de adviezen van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Die constateerden na bestudering van de voorstellen om tot een andere verdeling van het rijksgeld over de 342 gemeenten te komen – in totaal ruim 47 miljard euro dit jaar – dat het gros van die voorstellen ‘niet goed genoeg’ was. Invoering per 2027, zoals de bedoeling was, zou om die reden dan ook onverantwoord zijn.

Bevriezen

Burgemeesters en wethouders van de 42 gemeenten schrijven CDA-minister Heerma, als beheerder samen met de staatssecretaris van Financiën verantwoordelijk voor het gemeente- en provinciefonds, de hele operatie te bevriezen. De adviezen van de ROB en de VNG zijn in hun ogen ‘kristalhelder’: het is slechts verantwoord om nu twee kleine wijzigingen door te voeren, maar voor het overige is meer onderzoek nodig.

Ingroeipad

Het is volgens de 42 gemeenten op dit moment ‘volledig ongewis wat een nieuw, verbeterd verdeelmodel exact voor gemeenten gaat betekenen.’ Dat was ook de reden dat een vorige minister van Binnenlandse Zaken in 2022 toezegde het zogeheten ingroeipad (maximaal 15 euro per inwoner per jaar) te beperken tot slechts drie jaar, in afwachting van de resultaten van aanvullend onderzoek én een totale evaluatie van het model. ‘De evaluatie heeft tot nu toe niet plaatsgevonden en de aanvullende onderzoeken hebben – voor zover afgerond – nog geen concrete aanknopingspunten tot verbetering opgeleverd’, aldus de briefschrijvers aan Heerma.

Vervolg

Gemeenten hebben in hun ogen behoefte aan financiële zekerheid en voorspelbaarheid: ‘Dat geldt in zijn algemeenheid, maar in deze periode van collegeonderhandelingen nog meer. Nu verder gaan met een ingroeipad wat hoort bij een verdeling die met vele onzekerheden omgeven is én geen duidelijk eindbeeld heeft past daar niet bij.’ Zij roepen de minister daarom op om alle adviezen van de ROB en VNG te omarmen, het ingroeipad te bevriezen en tot een vervolgproces te komen dat voor alle gemeenten transparant is en duidelijkheid oplevert.

Nadeel

Tot de ondertekenaars behoren onder andere de gemeenten Amersfoort, Assen, Den Haag, Ermelo, Utrecht, Veenendaal en Zoetermeer. Eerder ontving minister Heerma een brief van vijftien burgemeesters die juist pleiten voor zo snel mogelijk over te gaan tot een herverdeling van miljoenen naar gemeenten die ‘al langere tijd een te laag aandeel’ ontvangen uit het gemeentefonds. De minister heeft de Tweede Kamer aangegeven nog deze maand de knoop door te hakken.