Cruciale rol van de griffie bij anticiperen op “het ravijnjaar”

Met ingang van 2028 worden gemeenten naar verwachting geconfronteerd met een verlaging van de financiële bijdrage van het Rijk. Er wordt in dat kader wel gesproken over “het ravijnjaar”. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden “adviseert de griffier de raad, zorgt voor informatievoorziening en communicatie, en vertegenwoordigt de raad in interne en externe overleggen met gemeenten, provincies, rijk, en andere instanties.” Vanuit die hoedanigheid heeft de griffie een aantal belangrijke taken rond “het ravijnjaar”.

Uit onderzoek blijkt dat de mate waarin individuele gemeenten de rijksmaatregelen zelf kunnen opvangen sterk uiteen loopt. Zo hebben sommige gemeenten de afgelopen jaren aanzienlijke reserves opgebouwd waarmee (tijdelijke) tekorten opgevangen kunnen worden. Ook is er bij veel gemeenten sprake van een situatie waarbij weliswaar op begrotingsbasis tekorten worden verwacht, maar bij de jaarrekening blijkt dat er toch sprake is van een financieel positief resultaat. Hoewel hier valide oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen zoals planningsoptimisme of een tekort aan personeel, blijft de consequentie hiervan dat er “geld op de plank blijft liggen”. De griffier kan helpen, samen met onder meer de collega’s van financiën en control, om goed inzicht te krijgen in de huidige financiële conditie van de organisatie. Zo kan worden voorkomen dat er onnodig wordt bezuinigd.

Indien bezuinigingen wel noodzakelijk zijn ligt bij de griffie een belangrijke rol om dit proces te begeleiden. Welke opties zijn er denkbaar, wat leveren deze op en hoe sluiten deze aan bij de politiek-bestuurlijke ambities en prioriteiten? Kan er op onderdelen wellicht efficiënter gewerkt worden, bijvoorbeeld door digitalisering of samenwerking met andere partijen? Of moet het beleid worden bijgesteld, en welke opties zijn er dan precies, want diverse taken zijn immers ook onderhevig aan rijksbeleid.

Het is wenselijk om met betrokken partijen binnen de gemeente intensief op te trekken. Voorkomen moet worden dat individuele partijen gedesillusioneerd het ravijn in kijken. In deze tijden is het van belang om intensief samen te werken tussen de politiek en het ambtelijk apparaat en met elkaar plannen te maken over hoe de gemeente haar cruciale maatschappelijke opdracht verder ter hand kan nemen. Als adviseur en ondersteuner van de raad heeft de griffie hierbij een cruciale taak. Juist nu, twee jaar voor “het ravijnjaar” en in een periode waarin er nieuwe collegeprogramma’s zullen worden opgesteld, kan de griffie verschil maken.