Pak gebrek aan vrouwelijke wethouders aan zoals de spreidingswet

Opnieuw is, net als vier jaar geleden, nog geen drie op de tien wethouders vrouw. In 2026 betekent stagnatie in zulke percentages toch vooral achteruitgang. Veel dezelfde reacties: we weten eigenlijk niet waar dat door komt, en wat we eraan kunnen doen. Die strategische onwetendheid is wel een succesvolle tactiek, maar brengt ons geen stap dichter bij een hoger percentage vrouwelijke wethouders. De logica: zolang we het niet weten, hoeven we ook niets te doen. In mijn onderstaande voorstel voor meer vrouwen in het ambt van wethouder dient de spreidingswet als voorbeeld.

Uit ons onderzoek naar (de weg van) vrouwelijke wethouders uit alweer 2024 bleek bijvoorbeeld dat vrouwelijke wethouders zelden spontaan solliciteren (er zijn overigens ook weinig openbare vacatures). Vrijwel allemaal werden zij actief gevraagd en benaderd. Overigens zagen we ook dat partijen vooral zoeken in voor hun bestaande netwerken, terwijl de diversiteit daar beperkt is. Informateurs bleken weinig speelruimte meer te hebben qua m/v-balans, omdat kandidaat-wethouders al lang vóór de verkiezingen zijn aangewezen. Jammer ook dat in meer dan 80 gemeentes jonge meiden alleen maar mannelijke wethouders zullen zien, gegeven wat we weten over de aanzuigende werking van rolmodellen.

De lijst met mogelijke interventies om hier wat aan te doen is toch langer dan de lijst met smoesjes? Iemand wordt niet op dinsdag wethouder omdat er op maandag een training is georganiseerd. Maar zulke dingen helpen wel en vandaag (oké, gister) is een goede dag om te starten. Het antwoord is wat mij betreft niet één grote maatregel, maar een aanpak op verschillende momenten.

Onlangs stelde minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink tien gemeenten onder toezicht omdat ze te weinig asielopvang regelen. Is dat niet een idee voor de 80 gemeenten waar enkel mannen wethouder zijn geworden? Hier wat zulk toezicht wat mij betreft zou inhouden. Voor deze gemeenten een speciaal programma op de basisscholen om jongeren te enthousiasmeren voor de politiek. En in elke klas een bezoek van een vrouwelijke politica. In al deze gemeenten verplichte oriëntatie en mentoringprogramma’s. Ook verplichte wekelijkse #throwbackthursday (dit is heel Gen Z) op alle sociale mediakanalen van de gemeenten over bijzondere historische vrouwen uit hun gemeentepolitiek. Verplicht ook meteen het organiseren van een feestelijke dag op het gemeentehuis waar vrouwen die zich al actief inzetten voor de gemeente kennis kunnen maken met de politieke partijen.

Is het ómdat er zoveel mogelijkheden zijn, dat niemand iets kiest? Dan zou mijn oproep zijn: wacht niet op dé oplossing, want de werkelijkheid vraagt om tientallen kleine investeringen. Het is zeer opmerkelijk dat de discussie zich iedere vier jaar opnieuw vernauwt tot de vraag waarom er tijdens de onderhandelingen zo weinig vrouwen ‘overblijven’. We moeten simpelweg aan de slag. Dat kost wel geld, aandacht en politieke wil. Maar dat we niet weten wat we kunnen doen is nauwelijks nog een excuus.