Iedereen kan raadslid worden. In theorie dan. Een lage opkomst bij verkiezingen is geen bedreiging voor de lokale democratie, maar het feit dat steeds minder inwoners daadwerkelijk volksvertegenwoordiger kunnen zijn, zo betoogt raadslid Ilse Plug.
Gezocht: raadslid zonder baan, gezin en sociaal leven
Als de gemeenteraad onbereikbaar wordt voor de gemiddelde inwoner, verliest zij haar legitimiteit als volksvertegenwoordiging
Er klinkt een steeds luidere oproep voor meer vrouwen, jongeren en mensen met een beperking in de lokale politiek. Terecht. Maar zolang het raadslidmaatschap voor grote groepen inwoners simpelweg onmogelijk te combineren is met een baan, gezinsleven of mantelzorg, bestrijden we vooral de symptomen en niet de oorzaak.
Toen ik mij kandidaat stelde voor de gemeenteraad, heb ik lang getwijfeld. Als jonge vrouw van 29 jaar vroeg ik me af hoe ik dit ooit zou combineren met een carrière en een toekomstig gezin. De beperkte regelingen rondom zwangerschap en ouderschap hielpen daar niet bij.
Al snel ontdekte ik dat mijn twijfels onderdeel waren van een structureel probleem. Het raadslidmaatschap vraagt inmiddels gemiddeld 16 tot 20 uur per week. Veel inwoners haken daardoor al af voordat zij zich überhaupt kandidaat stellen. Financiële onzekerheid, rigide structuren en een overdaad aan ingewikkelde bestuurlijke documenten vormen een onneembare drempel. Niet omdat deze inwoners minder geschikt zijn, maar omdat het systeem weigert aan te sluiten op het leven van gewone mensen.
Als de gemeenteraad onbereikbaar wordt voor de gemiddelde inwoner, verliest zij haar legitimiteit als volksvertegenwoordiging. Dat vreet aan het vertrouwen in de lokale politiek. De oplossing ligt dan ook niet in nóg meer subsidies voor campagnes om nieuwe doelgroepen te enthousiasmeren. Het is een illusie te denken dat we met een hippe flyer het fundamentele tijd- en geldgebrek van jonge ouders of zzp’ers oplossen.
We moeten stoppen met de verwachting dat inwoners hun leven aanpassen aan de politiek; het raadslidmaatschap moet passend worden gemaakt voor het leven van de inwoner. Het raadslidmaatschap in zijn huidige vorm is simpelweg failliet, omdat het nog steeds wordt gezien als een ‘leuke hobby voor erbij’ in plaats van een volwaardige, zware taak.
Weliswaar ligt er nu Haagse wetgeving klaar om het zwangerschapsverlof voor raadsleden marginaal te versoepelen, maar het is een druppel op een gloeiende plaat. Terwijl dagelijks bestuurders zoals wethouders straks wél recht hebben op ouderschaps-, adoptie- of pleegzorgverlof, vist het raadslid achter het net. Alsof onze agenda’s op miraculeuze wijze leeg blijven na die eerste zestien weken. Met dit soort cosmetische aanpassingen worden we zoet gehouden, terwijl de praktijk ongewijzigd blijft: een overvolle agenda, starre structuren en nul flexibiliteit voor een gezinsleven.
Zolang Den Haag weigert het raadswerk fundamenteel te moderniseren, blijft de raadszaal het exclusieve domein van degenen die tijd en geld over hebben. We staan pas aan het begin van de echte verandering die nodig is. Alleen als we de drempels van het systeem zelf durven te slopen, redden we de lokale democratie.
Ilse Plug is namens PRO Zeewolde gemeenteraadslid in Zeewolde. Daarnaast is ze servicemedewerker bij een bibliotheek
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.