Netwerkleren, een mix van educatie en elkaar ontmoeten

Ervaringen, kennis en dilemma’s delen als leerstrategie. Gelderland was de eerste provincie die netwerkleren actief bevordert.

Escaperooms

Deze weken staan bij Gelderland Academie vooral in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 en de periode kort erna. Deze kennis- en netwerkpartner van de provincie en Vereniging van Nederlandse Gemeenten organiseert onder andere ‘escaperooms’ in diverse gemeenten. Een spelvorm, waarbij kennis wordt verpakt in raadsels en verhaallijnen. In teamverband zoeken de deelnemers de sleutel tot oplossing van problemen en dilemma’s. ‘Het geleerde blijft zo beter hangen dan wanneer je een thema op een traditionele klassikale manier aanpakt’, denkt griffier Joyce Satijn van Berkelland, die net weer vanaf de tribune een escaperoom bijwoonde. Ze beschouwt zichzelf als een van de ambassadeurs van het leernetwerk. ‘Die escaperooms zijn een ontzettend leuke en interactieve vorm van leren.’ Actieve verwerking van kennis beklijft beter, is haar overtuiging.

Stukkenstroom

Een onderwerp waarmee zowel kandidaats- als ervaren raadsleden in 2026 tijdens zo’n bijeenkomst aan de slag gaan, is de stukkenstroom die zij voor hun kiezen krijgen na hun installatie. ‘Die hoeveelheid papier en informatie is bijna niet voor te stellen. In totaal krijgen raadsleden wel 250 dossiers op hun bordje’, weet de Berkellandse griffier. Meer dan genoeg om in te verzuipen, iets wat sommigen ook overkomt. ‘Een van de belangrijkste inzichten die deelnemers mee naar huis nemen, is: choose your battles. Kies een onderwerp uit waarop jij het verschil wilt maken en bepaal hoe je dat wilt aanpakken. Wijs, als de omvang van je fractie dat toelaat, woordvoerders aan op thema’s. Verdeel het werk, als dat mogelijk is.’

Bovenlokaal

Gelderland Academie biedt ambtenaren, bestuurders en volksvertegenwoordigers van gemeenten, provincie en waterschappen een platform om elkaar te ontmoeten rond actuele vraagstukken.
Het initiatief komt voort uit de wens voor een sterker openbaar bestuur, nu meerdere taken en vraagstukken waar gemeenten mee te maken hebben, zich afspelen op een bovenlokaal schaalniveau. Onderlinge afstemming is nodig, en vanuit de eigen verantwoordelijkheid ook een goede relatie tussen verschillende bestuurslagen en organen. Onderwerpen als bouwen en wonen vragen daar om, maar ook klimaatadaptatie, mobiliteit, stikstofproblematiek, de energietransitie en onderwerpen in het sociaal domein. Het Gelderse idee is inmiddels in enkele andere provincies gekopieerd.

Praktijkkennis

Netwerkleren is niet vandaag of gisteren uitgevonden. Wat wel relatief nieuw is, dat het vaker en expliciet wordt ingezet als leerstrategie. In de vorm van fysieke ontmoeting, maar ook online. Nuttig en noodzakelijk. Kennis is overal te halen: bij private opleidingsinstituten, beroeps- en belangenverenigingen, universiteiten, en niet te vergeten de eigen politieke partij. Maar praktijkkennis is moeilijker in te passen in formele opleidingen. Voor bestuurders en volksvertegenwoordigers draait het netwerkleren daarnaast om écht netwerken en wel in de omgeving waarin zij dagelijks opereren: de regio, samenwerkingsverbanden, gemeenschappelijke regelingen, regionale ‘tafels’. De netwerkfunctie is een essentieel onderdeel van het leerproces zelf.

Verbinding

Ervaringen, manieren van aanpakken, beleidsopties, casussen en best practices worden uitgewisseld en vergeleken. Een belangrijk kenmerk is dat de deelnemers hun eigen praktijk centraal delen, met ervaringen, dilemma’s en werkwijzen. Gelderland Academie koerst daarmee niet alleen op individuele professionalisering, maar ook op meer interbestuurlijke verbinding. Tijdens de ontmoetingen trekken bestuurders en volksvertegenwoordigers samen op, af en toe doen ook ambtenaren en verbonden partijen mee. Van tevoren wordt beoordeeld welke vorm geschikt is. Met de initiatiefnemer worden programma en accenten doorgenomen.

Shit happens

‘Een van de sprekers van een dag over jeugdzorg heb ik snel uitgenodigd om bij ons zijn verhaal te doen’, zegt de Wijchense wethouder van CDA-huize Bea Schouten. De expertise van de inleider: ‘normaliseren’, politiek-bestuurlijke taal voor het voorkomen van de noodzaak tot gespecialiseerde jeugdzorg, door eerder en vaker familie, buurt en school in te schakelen. ‘We definiëren tegenwoordig iets al gauw als een probleem’, vindt Schouten. Terug naar het normale en accepteren dat shit happens werkt soms heel goed. Het tijdens die dag geleerde heb ik in Wijchen echt direct gebruikt.’

Wat ze het prettigst vindt aan de aanpak: ‘Meer dan tijdens doorsnee trainingen leer ik bij het netwerkleren hoe we kunnen doorpakken. Voor mij is het een ideale vorm van ontwikkelen, een mix van educatie en elkaar ontmoeten. Je tijd als bestuurder is beperkt. Dan wil je niet eerst een hoop theorie.’

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 4 van deze week.