'Een netwerk voor het leven'

Op het eerste gezicht lijkt Hartmans Netwerk op andere organisaties voor jonge ambtenaren. Toch is deze club nét even anders. Kleinschaliger en exclusiever. ‘Die kritische collega’s uit het hele land houden je scherp.’

Een kleine club voor ambitieuze jonge ambtenaren

Wie jong is en bij de overheid werkt, kan zich aansluiten bij een van de vele jonge ambtenarennetwerken die ons land rijk is. Hartmans Netwerk is zo’n organisatie. Zij richt zich op 25- tot 35-jarigen die zich naast hun werk persoonlijk willen ontwikkelen en een verschil willen maken in het openbaar bestuur.

Tot zover weinig nieuws. Ook hier zijn netwerkbijeenkomsten, workshops, lezingen en borrels. Het verschil zit in de schaal, zegt Rianne van Haaren, jurist handhaving bij de gemeente Rhenen en sinds 2024 lid van Hartmans Netwerk. Elk jaar worden er uit het hele land zeven nieuwe leden geselecteerd, en zwaaien er ook weer zeven af. In totaal telt Hartmans ongeveer 21 leden. Ongeveer inderdaad, want in sommige jaren worden er zes of acht nieuwe leden aangenomen, afhankelijk van hoeveel kandidaten het netwerk geschikt acht. Dat is dus een kleine groep. De gedachte daarachter is dat je elkaar dan écht goed leert kennen. ‘Die dynamiek verlies je als je groter wordt’, stelt Van Haaren.

‘Het maakt het persoonlijker en veiliger. In een kleine groep durven mensen zich kwetsbaar op te stellen en zowel casussen uit hun werk als op persoonlijk vlak met elkaar te bespreken.’ Als voorbeeld noemt ze de tweedaagse bijeenkomsten. Die bestaan uit inhoudelijke sessies, maar kunnen ook een barbecue, spelletjes en een overnachting in een stad of in tenten omvatten. ‘Rond het kampvuur in de natuur krijgen gesprekken vaak meer diepgang. Je leert elkaar echt kennen.’

Dat kleinschalige karakter maakt het netwerk ook exclusiever. Lid worden gaat niet vanzelf. Kandidaten moeten minimaal twee jaar in dienst zijn bij een decentrale overheid en een motivatiebrief, cv en aanbeveling van een bestuurder of manager aanleveren. Elke overheidsorganisatie mag maar één persoon voordragen. Op basis daarvan worden kandidaten uitgenodigd voor een selectiedag. ‘In kleine groepen voeren we gesprekken’, legt Van Haaren uit. ‘Hebben zij de drang om zich te ontwikkelen? En zijn zij een waardevolle aanvulling voor het netwerk?’

Diversiteit

Toch is Hartmans Netwerk geen Randstedelijk bolwerk van carrièretijgers. Er wordt gekeken naar bepaalde competenties, zoals ambitie, maar de leden verschillen sterk van elkaar. Op een door het netwerk gedeelde kaart is te zien hoe breed het gezelschap verspreid is over Nederland: van stad tot platteland (al komt er momenteel geen enkel lid uit Zeeland en Drenthe). ‘Die verscheidenheid aan perspectieven blijft de kracht van ons netwerk’, schrijft de organisatie op LinkedIn.

Ook qua functies is er diversiteit: van een adviseur Openbare Orde en Veiligheid bij de gemeente Kampen en een regisseur Planning & Control bij de gemeente Dronten, tot een beleidsadviseur Jeugd bij de gemeente IJsselstein en een statenadviseur bij de provincie Gelderland. Wel zijn alle leden hoogopgeleid – hbo- of wo-werk/denkniveau is vereist – en is bijna niemand werkzaam in de uitvoering.

Van Haaren zit inmiddels in haar derde en laatste jaar. In december neemt ze samen met vijf anderen afscheid om plaats te maken voor een nieuwe lichting. Als oud-lid blijft ze betrokken bij het zogenoemde alumninetwerk. ‘Je houdt contact met oud-leden én leert nieuwe leden kennen’, zegt de jurist. ‘Zo groeit je netwerk steeds verder.’

Kritische collega’s

De afgelopen jaren hebben haar veel gebracht, vertelt ze. ‘Het is echt een investering en zeker niet vrijblijvend, maar je krijgt er veel voor terug.’ Voor Van Haaren zit de meerwaarde onder meer in het kijkje in de keuken bij andere decentrale overheden. De gemeente Rhenen is een relatief kleine organisatie. Bovendien is dit haar eerste baan bij een decentrale overheid. ‘Het is leerzaam om te zien hoe grotere gemeenten zijn ingericht’, merkt de jurist op. Van Haaren realiseerde zich bijvoorbeeld dat haar eigen organisatie platter en toegankelijker is dan sommige andere gemeenten. In Rhenen kan ze naar eigen zeggen zonder drempels binnenlopen bij de burgemeester of gemeentesecretaris. ‘Dat blijkt lang niet overal zo vanzelfsprekend.’

Ook in taakverdeling ziet ze verschillen. ‘In Rhenen werk je als medewerker vaak op meerdere terreinen. In grotere gemeenten is het werk veel specialistischer ingericht.’ Minstens zo waardevol vindt Van Haaren het contact met leeftijdsgenoten. ‘Hartmans is een veilige plek om te delen waar je in je werk en privéleven tegenaan loopt. Door de diversiteit aan expertise leer je hoe anderen problemen aanpakken. Normaal gesproken blijf je toch vooral binnen je eigen afdeling of domein. Die kritische collega’s uit het hele land houden je scherp.’

Zo maakte een bezoek aan Groningen veel indruk. Daar stond het thema vertrouwen in de overheid centraal, in het bijzonder rond het aardbevingsdossier. Van Haaren: ‘We spraken met verschillende overheidsorganisaties, van gemeenten en provincie tot de rol van het rijk en de Nationaal Coördinator Groningen. Het was indrukwekkend om te zien hoeveel er komt kijken bij het afhandelen van aardbevingsschade.’ Wat haar vooral bijbleef, was hoe kleine gebaren verschil kunnen maken. ‘De gemeente Groningen bracht bijvoorbeeld voedselpakketten naar bewoners in wisselwoningen’, legt Van Haaren uit. Groningers wiens huizen in het Groningse aardbevingsgebied worden versterkt of gesloopt, krijgen zo’n tijdelijke wisselwoning aangeboden. ‘Zulke ogenschijnlijk kleine acties kunnen bijdragen aan het herstel van vertrouwen.’

Hoewel het Utrechtse Rhenen niet met vergelijkbare problematiek kampt, nam Van Haaren wel lessen mee naar haar eigen werk. ‘Communicatie is cruciaal’, zegt ze. ‘Als jurist handhaving weet je precies hoe processen lopen, maar voor inwoners is dat vaak onduidelijk. Je kunt uitleggen wat er gaat gebeuren, maar je kunt ook echt luisteren en iemand stap voor stap meenemen. Dat maakt een wereld van verschil.’ Niet alleen voor jonge ambtenaren heeft het netwerk meerwaarde.

Ook voor de overheidsorganisatie zelf, benadrukt Pieter Bonthuis, gemeentesecretaris van de gemeente Rhenen. Hij vindt het belangrijk dat jong talent zich ontwikkelt. ‘Dat betekent investeren in opleidingen, maar ook in netwerken.’ Toen Hartmans Netwerk informeerde naar jong talent binnen de gemeente, werd dat besproken in het managementteam. ‘Dan kijk je toch naar je high potentials’, zegt Bonthuis. ‘Zoals Rianne.’

Sparren

De gemeente levert ook zelf een bijdrage, en niet alleen financieel. Bonthuis gaf eerder een lezing over het vak van gemeentesecretaris voor de leden van het netwerk, en ontving het gezelschap in Rhenen voor een werkbezoek. Daarnaast levert het netwerk concrete voordelen op. Bonthuis: ‘Het is in het belang van de gemeente dat medewerkers een breed professioneel netwerk hebben. Overal lopen decentrale overheden tegen vergelijkbare vraagstukken aan. Het is waardevol om te kunnen sparren over bijvoorbeeld beleidsontwikkeling en om kennis uit te wisselen.’

Voor Van Haaren breken de laatste maanden als actief lid aan. Een opvolger is nog niet voorgedragen, maar dat zal tijdig worden besproken. Zelf is ze van plan betrokken te blijven als alumnus. In november is er jaarlijks een alumnibijeenkomst, maar ze zag dat oud-leden ook al zelf tweedaagses organiseren. ‘Dat zegt genoeg. Het is echt een netwerk voor het leven.’