Ambtenaar raakt bevlogen door werkdruk

Werkdruk leidt tot een lichte toename van uitputting bij gemeenteambtenaren, maar paradoxaal genoeg ook tot meer bevlogenheid. Onderzoek wijst erop dat ze werkdruk vaker als uitdagend dan belastend ervaren.

Tijdsdruk

Dat blijkt uit het sectorrapport Werkonderzoek 2024 van ICTU. In opdracht van het A&O fonds Gemeenten zoemden de ICTU-onderzoekers in op de werk- en regeldruk onder gemeenteambtenaren op basis van een enquête onder ruim 4.500 respondenten. Bijna de helft van hen gaf daarin aan te veel werk te hebben en ruim vier op de tien meldde regelmatig onder tijdsdruk te werken. Na medewerkers in de rechterlijke macht, zijn gemeenteambtenaren binnen het openbaar bestuur het vaakst ontevreden over hun werkhoeveelheid. Regeldruk, zo is de bevinding, wordt duidelijk ervaren, maar wordt tegelijkertijd niet door de meerderheid als groot probleem gezien.

Uitdagend

Een opvallende uitkomst is dat werkdruk bij gemeenteambtenaren weliswaar leidt tot een lichte toename van uitputting, maar tegelijkertijd ook tot meer bevlogenheid. De onderzoekers zagen dat naarmate de werkdruk toeneemt, de bevlogenheid onder medewerkers ook lichtelijk toeneemt. Zo ervaren medewerkers met lage werkdruk (scores 1-2) een bevlogenheid van rond de 3,5 op een vijfpuntsschaal. Medewerkers met een beheersbare werkdruk (score 3) ervaren een nog net iets hogere bevlogenheid van rond de 3,7. Medewerkers met een hoge werkdruk (scores 4-5) ervaren een nog iets hogere bevlogenheid van rond de 3,9. ‘Opvallend genoeg blijkt dat gemeenteambtenaren juist bij hoge werkdruk het meest bevlogen zijn’, aldus de onderzoekers. ‘Dat wijst erop dat werkdruk vaker als uitdagend dan belastend wordt ervaren.

Opgebrand

Een belangrijke uitkomst is dat het ervaren van maatschappelijke betekenis in het werk en een inclusief werkklimaat, de negatieve effecten van regeldruk op bevlogenheid en uitputting verminderen. ‘Medewerkers die hun werk als maatschappelijk waardevol ervaren, blijken beter bestand tegen toenemende regeldruk, doordat hun bevlogenheid behouden blijf’, aldus de onderzoekers.

In gemeenten waar het inclusieve klimaat zwak is – waar medewerkers zich minder gezien, gehoord en gerespecteerd voelen – leidt een toename in regeldruk tot een duidelijke stijging in uitputting. Met andere woorden: als regels, procedures en administratieve lasten toenemen, voelen gemeentemedewerkers zich sneller opgebrand wanneer het werkklimaat hen weinig ruimte biedt om zichzelf te zijn of om eerlijk gehoord te worden.

Buffer

Op een werkvloer waar medewerkers zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen, blijven negatieve gezondheidseffecten beperkter. ‘In gemeenten met een sterk inclusief werkklimaat is dit patroon juist veel minder uitgesproken. Hoewel ook hier regeldruk onprettig kan zijn, blijft de uitputting van gemeentemedewerkers relatief stabiel. Een inclusief klimaat lijkt dus ook hier als een buffer te fungeren, omdat gemeenteambtenaren zich gesteund, gewaardeerd en psychologisch veilig voelen’, aldus de onderzoekers. Op die manier verdragen ze de extra belasting van regeldruk beter zonder dat dit onmiddellijk leidt tot psychische of emotionele vermoeidheid.

Terugdringen taakeisen

Investeren in de beleving van maatschappelijke zingeving en een werkomgeving waarin medewerkers zich gezien en gehoord voelen, blijkt daarmee volgens hen effectiever dan het uitsluitend terugdringen van taakeisen.