Ook een wethouder heeft een loopbaan

We vinden het vanzelfsprekend dat een wethouder vanaf de eerste dag werkt aan de toekomst van de gemeente. Maar waarom vinden we het nog steeds ongemakkelijk als een wethouder werkt aan zijn of haar eigen professionele toekomst?

Momenteel worden in tientallen gemeenten nieuwe wethouders beëdigd. Tegelijkertijd nemen honderden bestuurders afscheid van een ambt dat voor sommigen vier jaar duurde en voor anderen veel langer. Veel gesprekken gaan nu over coalitieakkoorden, portefeuilleverdelingen, rollen en verantwoordelijkheden. Maar de loopbaan blijft als onderwerp opvallend onderbelicht. Dat is opmerkelijk, want weinig functies zijn zo onzeker en tijdelijk als het wethouderschap. Colleges vallen, politieke verhoudingen verschuiven en verkiezingsuitslagen zetten alles op zijn kop. Geen enkele bestuurder kan ervan uitgaan dat men de volledige bestuursperiode uitzit, laat staan opnieuw wordt benoemd.

En toch gedragen we ons alsof het gesprek over de volgende stap pas mag beginnen wanneer het afscheid al in zicht is. Dat is onverstandig. Impliciet blijft helaas het idee bestaan dat reflecteren op de eigen competenties iets zegt over de betrokkenheid bij de huidige rol. Alsof een wethouder die investeert in professionele ontwikkeling minder toegewijd zou zijn. Van topambtenaren verwachten we permanente ontwikkeling. Commissarissen volgen opleidingen. Directeuren laten zich coachen. Medisch specialisten blijven zich scholen. Alleen van politieke ambtsdragers verwachten we dat hun professionele ontwikkeling vier jaar lang stilstaat.

Veel bestuurders gaan ervan uit dat jarenlange bestuurlijke ervaring zal leiden tot interessante vervolgstappen. Maar de arbeidsmarkt werkt anders. Buiten het openbaar bestuur weet namelijk niet iedereen wat een wethouder dagelijks doet. Strategische besluitvormingen, dagelijkse complexe dynamiek, financieel bestuur, crisismanagement, veranderkunde en publiek leiderschap zijn indrukwekkende competenties. Maar deze krijgen pas waarde als bestuurders leren deze ook begrijpelijk en herkenbaar te maken voor een andere context dan de politiek bestuurlijke.

We moeten dus af van het idee dat loopbaanontwikkeling iets is voor na het aftreden. Bestuurders die blijven investeren in zichzelf en blijven ontwikkelen, nemen die inzichten ook mee naar hun huidige bestuurlijke werk. Ze zijn zich ervan bewust dat hun professionele identiteit niet volledig samenvalt met hun politieke ambt en durven eerder noodzakelijke besluiten te nemen. Zelfreflectie en werken aan professionele ontwikkeling zijn zeker niet een teken van vertrek, maar vormen een wezenlijk onderdeel van goed openbaar bestuur.