Eerlijk zullen we alles delen

Geduw bij de supermarkt: achtjarigen vechten om Freek Vonk-plaatjes. Eén kind grist de hele stapel weg, de rest schreeuwt moord en brand. Een volwassene grijpt in: we delen de buit, spreken elkaar netjes aan en maken het goed. De norm is gesteld. 

Op het werk komt eerlijk delen ook om de hoek kijken. Dan gaat het niet om dierenplaatjes, maar om spreektijd, waardering, ruimte en respect. Wat doe je als een collega met de eer strijkt van andermans idee? Als iemand voor de zoveelste keer over een jongere collega heen praat? Of als de luidste stem automatisch de meeste ruimte krijgt?

Dan zijn we vaak verrassend goed in wegkijken. ‘Ik ben het er niet mee eens, maar laat maar.’ ‘Hij bedoelt het vast niet zo.’ ‘Niet mijn probleem.’ Maar wie niets zegt, laat de norm ongemoeid en geeft impliciet toestemming. Ongewenst gedrag overleeft bij de gratie van het zwijgzame midden. Dáár zit  voor mij de ongemakkelijke waarheid: zwijgen is ook gedrag. Je geeft onbedoeld zuurstof aan een ongewenste cultuur.

Je uitspreken over andermans gedrag is niet altijd makkelijk. Zeker niet als degene ouder is of voor je gevoel meer gezag of autoriteit heeft. Maar ik ben ervan overtuigd dat grenzen stellen een positieve impact heeft. 

Dat hoeft niet in een grote speech of in een zwaar gesprek over normen en waarden. Soms is één zin al genoeg. ‘Hé, zullen we elkaar even laten uitpraten?’ ‘Volgens mij kwam dat idee van haar.’ ‘Wacht  even, ik wil graag horen wat hij nog wilde zeggen.’ 

Daarmee doe je drie dingen tegelijk. Je bewaakt je eigen morele kompas en verstevigt de norm. Je geeft de ander de kans om gedrag te corrigeren dat misschien allang een blinde vlek is. En je laat de rest van het team zien: dit is hoe wij hier met elkaar omgaan. 

Bij de supermarkt vinden we het heel normaal om tegen een kind te zeggen dat je de buit eerlijk verdeelt. Misschien moeten we elkaar hier als volwassenen ook af en toe aan herinneren.