RvS tegen nieuw kabinet: werk aan verhouding met andere overheden

Vicepresident Thom de Graaf van de Raad van State heeft een nieuw kabinet opgeroepen de relatie met gemeenten, provincies en waterschappen te verbeteren. ‘Ons land is te klein en de maatschappelijke opgaven zijn te groot om grote tegenstellingen te creëren tussen nationale en decentrale belangen’, zei De Graaf in het Zuid-Hollandse provinciehuis. Vertegenwoordigers van het Rijk, gemeenten en provincies bespraken daar de manier waarop overheden samenwerken.

Interbestuurlijke verhoudingen

Volgens De Graaf staan die 'interbestuurlijke verhoudingen' al jaren onder spanning, ondanks eerdere adviezen van de Raad van State om daaraan te werken. ‘De minister van Binnenlandse Zaken en ook de premier zouden daarin een grotere rol kunnen en wat mij betreft ook moeten spelen’, aldus De Graaf (68), die op 1 juli stopt bij de raad. De minister moet volgens hem ‘de schakel vormen tussen de regering en het decentrale bestuur’ en ook ‘de ruimte krijgen om te adviseren of te bemiddelen bij patstellingen’ tussen andere ministeries en decentrale overheden.

Steun premier

Dat kan alleen als de premier dat steunt, aldus De Graaf. ‘Van een nieuwe premier die ooit begon als raadslid in de oudste stad van het land en als klimaatminister weet hoe ingewikkeld de opgaven van provincies, gemeenten en regio's zijn, mag op dit punt wel het een en ander worden verwacht’, zo doelde hij op D66-leider Rob Jetten, die tussen 2010 en 2017 raadslid was in Nijmegen.

Randvoorwaarden

Gemeenten en provincies nemen zelfstandig besluiten, maar moeten ook beleid van het Rijk uitvoeren. Zo hebben ze taken gekregen rond onder meer jeugdzorg, woningbouw en asielopvang. Volgens De Graaf zijn de randvoorwaarden daarvoor lang niet altijd aanwezig. Zo moet het Rijk zorgen dat gemeenten en provincies genoeg geld krijgen om hun taken uit te voeren. ‘En dan niet een beetje of nagenoeg, maar onverkort en ruimhartig. Boter bij de vis dus.’ De ministeries zouden volgens De Graaf hun plannen beter op elkaar moeten afstemmen, om te voorkomen dat lagere overheden met conflicterende belangen worden opgezadeld.

Loze beloften

‘De overheid belooft te vaak te veel en maakt te weinig waar’, aldus De Graaf. ‘Juist omdat er te weinig is nagedacht of de beloften wel haalbaar en uitvoerbaar zijn, of er voldoende mensen en voldoende middelen voor zijn en of het instrumentarium in de praktijk wel zo kan worden toegepast als het op papier is ontworpen.’