Ode aan de bode

Ze staan doorgaans op geen enkel organogram en hebben geen eigen belangenvereniging, maar wat ze doen, is essentieel voor goed functionerende gemeente(huize)n. Daarom in deze column: een ode aan de bode.

Een bode, of huismeester, is verantwoordelijk voor verschillende facilitaire en ondersteunende taken. Formeel hebben ze, in gemeenten, taken met betrekking tot ‘de organisatie rondom vergaderingen, huwelijksvoltrekkingen, ontvangsten en recepties, catering en huishoudelijke zorg’. Informeel doen ze nog veel meer en is het lastig een volledig overzicht van hun taken te geven. Het zijn probleemoplossers in brede zin en ze ondersteunen formele activiteiten zoals vergaderingen en recepties.

Door hun brede rol en ondersteunende houding zijn ze voor ambtenaren belangrijke vraagbakens en bieden ze een luisterend oor voor eenieder. Dat maakt hun informatiepositie binnen het gemeentehuis groot. Hun discretie is dat doorgaans eveneens. Zoals een van hen verwoordt: ‘een huismeester hoort alles, maar weet niks’. Bodes fungeren kortom als politieke smeerolie. Ze laten veel processen in het gemeentehuis beter lopen, terwijl ze zelf relatief onzichtbaar zijn.

Ook naar buiten toe hebben ze een belangrijke taak. Ze symboliseren de in feite kleine afstand tussen samenleving en lokale politiek. Bodes zijn gastheer/-vrouw voor inwoners en bezoekers en zijn voor velen op die manier de eerste kennismaking met de lokale politiek. Ze wijzen bijvoorbeeld een verloren inwoner de weg in het gemeentehuis of nemen de spanning weg bij een inspreker in de gemeenteraad. En onderschat ook het belang van goed koffieschenken niet voor het soepeler laten lopen van politieke processen. Ze dragen kortom in hun externe rol als gastheer/vrouw bij aan het verkleinen van de afstand tussen samenleving en politiek.

Veel bodes vervullen al deze rollen met plezier, zien hun werk als hobby en werken soms decennialang voor ‘hun’ gemeente. Hun werkethiek is doorgaans groot. Ze zijn als eerste in het gemeentehuis en doen ’s avonds het licht uit. Kortom, als er een ambtenaar is waarvan zijn waarde niet in zijn formele functieomschrijving en salaris is uit te drukken, dan is het wel de bode. Intern gelukkig zeker gewaardeerd, maar in brede kring eigenlijk onbekend. Vandaar deze kleine lofzang: Bodes en huismeesters van Nederland, veel dank voor jullie inzet voor het decentraal bestuur en de decentrale politiek.