‘Volhouden en moedig doorgaan’

Burgemeester van Doetinchem en vicevoorzitter van de VNG Mark Boumans is de beste lokale bestuurder van 2025. Na een enerverend jaar met landelijke zichtbaarheid, Haagse asielobstructie en doodsbedreigingen ziet hij de prijs als waardering voor standvastige bestuurders.

Beste lokale bestuurder Mark Boumans

Jongens, daar is-ie! Hangen de ballonnen en de gouden slingers in zijn kamer? En de bloemen? Hebben ze genoeg water? Taart voor iedereen? Ja!? En daar komt-ie door de deur: de beste! Iedereen is verzameld in de hal van het gemeentehuis aan de Raadhuisstraat. Onder luid applaus gaat Mark Boumans (51) de trap op, richting zijn werkkamer. Eerst een toespraakje van de loco, en daarna van de gemeentesecretaris.

De paspoortafhalers zullen wel denken: wat gebeurt hier? Nou, de burgemeester is gisteravond in Amsterdam uitgeroepen tot beste bestuurder van 2025. ‘En het was weer een emotioneel moment. Ik moet dan altijd huilen’, zegt de burgemeester van Doetinchem te midden van de bloemen en de ballonnen. De bekendmaking in het Amsterdamse stadhuis dat hij burgemeester Halsema opvolgde als beste bestuurder, was de bekroning van een veelbewogen jaar, vertelt burgemeester Boumans. ‘Ik heb een gek jaar achter de rug. Doetinchem was tijdens Koningsdag het bruisende centrum van het land. Een maand daarvoor werd ik koninklijk onderscheiden tijdens een raadsvergadering. De deur van de raadszaal ging open en ik dacht: wat gebeurt er nou?

En vervolgens kwam de commissaris van de Koning binnen, met in zijn gevolg vrienden en familie. Ik kreeg die onderscheiding niet omdat ik burgemeester ben, maar voor mijn vrijwilligerswerk dat ik 25 jaar op allerlei plekken heb gedaan. De tranen stonden in mijn ogen. Dat huilen is mijn verhaal. Dat vindt de gemeenteraad trouwens heel grappig. Ik was in 2023 ontzettend opgelucht dat ik werd herbenoemd. Dat vonden ze dolkomisch. Er was nooit enige twijfel geweest, maar ik was enorm geëmotioneerd dat ze met me door wilden. Ze hadden de smaak te pakken. Eind 2024 werd ik 50. De raad had overal verkeersborden neergezet met 50 erop. Hoempapa en een onverwachte receptie. Ik kom uit Drenthe en ben helemaal geen huiler, maar weer één groot tranendal.’

Boodschap

En begin deze maand kreeg hij het in Amsterdam wéér te kwaad. Burgemeester Boumans: ‘De prijs voelde als een blijk van waardering voor de lokale bestuurders die de afgelopen twee jaar in de kou hebben gestaan door de gure wind uit Den Haag. Volhouden en moedig doorgaan. Lokaal bestuur doet ertoe, was de boodschap.’

Boumans was al eens eerder genomineerd, voor beste bestuurder van 2023. Hij werd het niet. Boumans was wereldberoemd in de Achterhoek, maar daarbuiten tamelijk onbekend. Dat veranderde toen het nieuwe kabinet-Schoof in 2024 het ‘slechtste asielbeleid ooit’ presenteerde en Boumans als voorzitter van de VNG-commissie asiel en migratie met verve de handschoen opnam. ‘En dat heeft vast een verschil gemaakt. Met een groot bereik krijg je meer stemmen. Ik heb mijn gezicht het afgelopen jaar ook landelijk laten zien. Burgemeester Femke Halsema zei het bij de uitreiking in Amsterdam treffend: “Ik was het gezicht van het tegengeluid tegen Wilders, en daarom stemden veel mensen op mij.” Ik was vorig jaar in het nieuws toen het over asiel en migratie ging. Ik was zichtbaar.’

Zichtbaar – en als een vis in het water – op radio en televisie als VNG-gezicht voor asiel, in de kranten (De Gelderlander in augustus 2025: ‘Wie is die burgemeester die nooit op tijd komt, maar wel overal is? Het fenomeen Mark Boumans uitgelegd.’) én op straat als burgemeester van Doetinchem (60.473 inwoners). Juíst als het erom spant (het thema van de verkiezing voor de beste bestuurder was trouwens ‘besturen met lef’). Boumans: ‘We hebben hier vorig jaar september heftige rellen gehad rondom een raadsvergadering over een tijdelijk opvangcentrum voor honderd asielzoekers aan de Terborgseweg. Wat ik heel mooi vond, was dat de gemeenteraad achteraf tegen me zei dat ze het echt hadden gewaardeerd dat ik letterlijk en figuurlijk voor ze ben gaan staan.’

Bedreigd

Maar daar betaalde de burgemeester wel een prijs voor. Boumans: ‘In al die jaren dat ik nu politiek actief ben, heb ik nooit zoveel gedoe gehad. Nu was het soms extreem.’ Zo extreem dat Boumans in het najaar van 2025 zelfs een tijdje met zijn gezin uit huis moest. ‘Ik heb op sociale media een heuse fanbase die niet nalaat om te vertellen dat ik het ergste ben wat Doetinchem ooit is overkomen. Ik ken een paar van die fans, en ik groet ze heel hartelijk als ik ze tegenkom. Ik herken ook de toetsenbordridders die je anoniem van alles toewensen. Maar bij de demonstraties tegen de komst van het azc ging het om in your face-bedreigingen.

Mensen stonden in de raadszaal te schreeuwen dat ze wisten waar ik woon en dat ze een verrassing voor me in petto hadden. Gevolgd door ratata, ratata. Ik heb een paar keer aangifte gedaan van doodsbedreiging. Door de verantwoordelijkheden en bevoegdheden die wij hebben gekregen, is de invloed die een burgemeester kan hebben op het leven van mensen veel groter geworden. Maar ik ben niet anoniem. Ik denk dat bijna iedereen gewoon weet waar ik woon, en dat maakt me ook kwetsbaarder.

Dat is denk ik de reden waarom sommige burgemeesters eigenlijk niet meer in hun gemeente wonen. Ze kiezen voor een appartementje, en het gezin verblijft elders. Ik heb drie kinderen, van wie twee in Doetinchem naar school gaan. Zij hebben meer last dan plezier van het feit dat hun vader burgemeester is.’

Bewust

De extreme wrok rond asiel kwam niet uit de lucht vallen, meent Boumans. ‘Ik heb het eerder gezegd: het lijkt erop dat het kabinet-Schoof bewust aanstuurde op chaos en tweespalt. Den Haag heeft op geen enkele manier geprobeerd om de asielstroom in goede banen te leiden. Lokale bestuurders werden met de rug tegen de muur gezet en inwoners werden opgehitst. Dat is voor burgemeesters extra problematisch, want je wilt mensen juist bij elkaar brengen. We werden tot spil in een onfris politiek spel gemaakt. Toch hebben we met elkaar doorgezet en hebben we geprobeerd goed te doen. Daarom zei ik bij de uitreiking in Amsterdam ook dat ik blij was met de prijs, maar dat het eigenlijk een beloning was voor al die gemeentebestuurders die stug zijn doorgegaan.’

En dan te bedenken dat zijn eigen partij, de VVD, twee jaar lang medeplichtig was aan de polarisatie en ophitsing. Nooit gedacht: tabee VVD? Boumans: ‘Nooit. Als burgemeester sta je los van je politieke partij, maar natuurlijk ben ik VVD’er – al dertig jaar lang. Ik heb voor de partij nagenoeg alle functies bekleed, van trainer tot regiobestuurder. Je kunt het zo gek niet verzinnen. Ik behoor tot de progressieve vleugel in de partij en die is momenteel niet de dominante, zullen we maar zeggen. Maar dat is voor mij geen reden om weg te lopen. Je moet juist de discussie aangaan met je partijgenoten. Ik had bijvoorbeeld graag een meerderheidskabinet gezien met PvdA en GroenLinks. Nu is de VVD héél erg verantwoordelijk voor het welslagen van het nieuwe kabinet, want de VVD wilde geen stabiele basis met deze partij in de Tweede en Eerste Kamer.’

Spreidingswet

Zijn partij staat in het nieuwe kabinet wel weer achter de spreidingswet, die met inspanning van VVD-staatssecretaris Eric van der Burg onder Rutte IV tot stand kwam. Boumans: ‘Bij de ledenvergadering van de VNG was 98 procent van de gemeenten voor de spreidingswet: solidariteit, kleinschaligheid, lagere kosten, minder overlast. Daar was vorig jaar niets meer van over. We hebben bij de VNG daarop een plan gemaakt om de keten op orde te krijgen. Ik zie dat de drie partijen in het kabinet-Jetten daar werk van hebben gemaakt. D66 en CDA zeiden: de spreidingswet blijft bestaan, punt. Onder druk van mijn partij, vermoed ik zomaar, is daar een komma achter gekomen: totdat de keten op orde is. Dat is prima: de wet is geen doel op zich.

Het gevaar is wel dat de nieuwe bewindspersoon niet voor de komma kijkt, maar erachter. Wat ik daarmee bedoel te zeggen is: als de minister van Asiel en Migratie uitstraalt dat de wet tijdelijk is, dan gaat er in het land niets gebeuren. Hij zou moeten zeggen: die wet is nodig, wij gaan aan de slag, gemeenten doe uw best en wees solidair. Als hij dat doet, dan kan de knop worden omgedraaid. Het asielprobleem is echt op te lossen.’

Het asieldossier heeft volgens Boumans vooral behoefte aan ‘rust, regelmaat en reinheid.’ Dat mantra belooft hij uit te dragen als voorzitter van de VNG-commissie asiel en migratie, tot het VNG-congres eind september in de Achterhoek. ‘Dan krijgen we natuurlijk weer allerlei nieuwe mensen. En dan verwacht ik ook dat ik het stokje overdraag.’ Daar zal de gemeenteraad van Doetinchem niet rauwig om zijn, want de burgemeester is nu zeker twee dagen in touw voor de gemeentekoepel. Boumans: ‘Ik doe m’n best voor het collectief, maar mijn werk gaat wel een beetje ten koste van de gemeente. Ik trek aan alles rond lokale politieke partijen. Ik ben actief rond de netwerken en de provinciale afdelingen. Daarvoor reis ik het hele land door. In mijn eigen auto, maar sinds een jaar wel met een chauffeur, een gepensioneerde ambtenaar. Ik ga naar Hulst om bij de Vereniging Zeeuwse Gemeenten te spreken. Ik was nu in Zuid-Limburg en dan ga ik weer naar Groningen. Dat vind ik ontzettend leuk. Je proeft altijd dat mensen het fijn vinden dat je ook in hén investeert.’

Dezelfde waardering proeft Boumans in Doetinchem (behalve bij de supporters van De Graafschap). Maar hoe lang nog?, vroeg De Gelderlander zich afgelopen zomer af in een lang en lovend artikel. Wordt de Achterhoek niet te klein voor zo’n ‘fenomeen?’ ‘Je kunt ook te veel geprezen worden’, reageert de bestuurder van het jaar. ‘Er wordt voortdurend gespeculeerd over mijn vertrek. Om een einde te maken aan die geruchtenstroom, heb ik eerder dit jaar gezegd dat ik de langstzittende naoorlogse burgemeester van Doetinchem wil worden. Ik heb het hier heel erg naar mijn zin. Toen ik in 2017 kwam, waren we een beheergemeente. We waren af. Nu is Doetinchem een ontwikkelgemeente. Er gebeurt heel veel.’ Jacques Marie Johannes Cornelissen was vijftien jaar burgemeester (1959- 1974) van Doetinchem. Boumans: ‘Dat is misschien wat lang. Je moet er wel door de voordeur uit. Je moet niet hebben dat mensen bij je vertrek denken: we dachten dat-ie nóóit weg zou gaan. Je wilt dat ze denken: hè, dat is toch jammer.’