Amsterdammers positief over aardgasvrij wonen, maar willen meer invloed

Amsterdam wil in 2050 volledig aardgasvrij zijn. De techniek is daarbij belangrijk, maar minstens zo belangrijk is de vraag hoe bewoners die nieuwe warmteoplossingen in de praktijk ervaren. In opdracht van Gemeente Amsterdam onderzocht Ipsos I&O daarom hoe bewoners in vijf Amsterdamse nieuwbouwgebieden hun collectieve aardgasvrije warmteoplossing beoordelen. Uit het onderzoek blijkt dat het draagvlak voor aardgasvrij wonen groot is. Een ruime meerderheid van de bevraagde bewoners vindt aardgasvrij wonen belangrijk. De weerstand die er is, zit vooral in de uitvoering, de kosten en het gevoel van beperkte invloed, niet in het principe van verduurzaming zelf.

Warmteoplossingen werken meestal naar behoren

In het onderzoek zijn drie typen collectieve warmteoplossingen vergeleken: 

(1) een hogetemperatuur-warmtenet (HT),
(2) een hogetemperatuur-warmtenet met koudelevering en
(3) een WKO-net met lagetemperatuur-warmtenet.

De onderzochte gebieden zijn Houthavens, Amstelkwartier, IJburg, Centrumeiland en Oosterdokseiland.

Bewoners zijn over het algemeen redelijk tevreden over hun warmteoplossing. Bij elk van de drie systemen geeft minstens de helft van de gebruikers aan tevreden te zijn: 54 procent bij het HT-warmtenet, 58 procent bij het HT-warmtenet met koudelevering en 51 procent bij het WKO-net. Het aandeel bewoners dat ontevreden is, blijft bij alle drie de systemen beperkt, al is dit aandeel bij WKO-netten met 14 procent hoger dan bij de twee warmtenetten.

De tevredenheid wordt vooral gedragen door het dagelijkse functioneren van het systeem. Bewoners noemen comfort, betrouwbaarheid, gebruiksgemak en efficiëntie als sterke punten. De woning wordt doorgaans goed en gelijkmatig verwarmd en het systeem vraagt in het dagelijks gebruik weinig aandacht. Ook beoordelen bewoners geluid, veiligheid en ruimtegebruik overwegend positief.

Beperkte regie belangrijkste knelpunt

Het onderzoek laat zien dat collectieve warmte niet alleen een technische oplossing is, maar ook een vraagstuk van vertrouwen, transparantie en zeggenschap. Het belangrijkste verbeterpunt is het gebrek aan eigen regie. Bewoners ervaren weinig invloed op de keuze voor het systeem, de werking ervan, onderhoudsmomenten, kosten en leverancier. In de focusgroepen werd dit breder geduid als afhankelijkheid van één aanbieder, waarbij bewoners niet kunnen overstappen bij onvrede over prijs of service.

Ook de transparantie over kosten en de informatievoorziening kunnen volgens bewoners worden verbeterd. Bewoners vinden de vaste lasten en kostenopbouw lastig te doorgronden. Het systeem wordt regelmatig ervaren als een ‘black box’: men weet dat het werkt, maar niet precies hoe, waarom de kosten zijn zoals ze zijn en bij wie men terechtkan met vragen.

Bij koeling komt een genuanceerd beeld naar voren. In woningen waar koudelevering onderdeel is van het systeem, ervaren bewoners in de zomer minder warmteoverlast. Tegelijk blijkt uit de gesprekken dat vloerkoeling vooral goed werkt in combinatie met goede zonwering. Zonder zonwering wordt het effect van de koeling als te beperkt ervaren.

Onderzoeksverantwoording

Het onderzoek is uitgevoerd door Ipsos I&O in opdracht van de gemeente Amsterdam. Alle huishoudens in de geselecteerde gebieden ontvingen een brief met een online link naar de vragenlijst. Bewoners konden de vragenlijst invullen van 28 oktober tot en met 9 november 2025. Daarnaast gingen medewerkers van Ipsos I&O en de gemeente op 5, 7 en 8 november langs de deuren om bewoners de mogelijkheid te bieden een verkorte vragenlijst in te vullen. In totaal deden 787 bewoners mee aan de vragenlijst. Vervolgens vonden vijf focusgroepen plaats met in totaal 31 deelnemers, tussen 2 en 17 december 2025. Die mixed-methods-aanpak was essentieel voor het behalen van de onderzoeksdoelstelling: de vragenlijst maakte het mogelijk om de ervaringen per warmteoplossing systematisch te vergelijken, terwijl de focusgroepen verdieping boden op het ‘waarom’ achter de cijfers.