Het is nog onduidelijk hoe effectief het zogeheten slachtofferdevice daadwerkelijk is. Dat zegt Marieke Liem, hoogleraar Veiligheid en Interventies aan de Universiteit Leiden. Het device is een gps-apparaat dat is gekoppeld aan de enkelband van een verdachte of veroordeelde. Zodra de verdachte en het slachtoffer te dicht bij elkaar komen, wordt de reclassering gewaarschuwd en kan het slachtoffer maatregelen nemen om veilig te blijven.
Een gps-apparaat dat enkelbanden trackt: werkt dat wel?
Het middel is bedoeld voor mensen die slachtoffer zijn van stalking of huiselijk geweld en waarbij de kans op nieuw geweld groot is
Het apparaat is bedoeld voor mensen die slachtoffer zijn van stalking of huiselijk geweld en waarbij de kans op nieuw geweld groot is. Deelname is vrijwillig. De gemeente Amsterdam doet sinds 1 mei mee aan een proef met deze noodknop. Het apparaat is momenteel ook beschikbaar voor slachtoffers in Rotterdam en de regio’s Hart van Brabant, Noord-Nederland en Haaglanden.
Veiligheidsgevoel
Volgens Reclassering Nederland helpt het slachtofferdevice om het veiligheidsgevoel van slachtoffers te vergroten en contact- en locatieverboden te handhaven. Ook zou het middel nieuwe incidenten voorkomen.
Bereidheid
Toch is het nog onduidelijk hoe effectief het slachtofferdevice daadwerkelijk is, zegt hoogleraar Liem. Volgens haar hangt het succes van het slachtofferdevice sterk af van de bereidheid van slachtoffers om stalking en huiselijk geweld te melden. ‘Momenteel stapt slechts één op de twintig slachtoffers van huiselijk geweld naar Veilig Thuis of de politie. Dat is dus heel weinig’, aldus de Leidse wetenschapper.
Afschrikwekkende werking
Daarnaast staat of valt de werking van het apparaat met een snelle reactie van hulpdiensten. Liem: ‘Als een slachtoffer ziet dat de belager onderweg is en de politie waarschuwt, moeten agenten wel op tijd kunnen ingrijpen. Anders verliest het middel zijn afschrikwekkende werking: een pleger kan bij wijze van spreken binnen tien minuten voor de deur staan.’ De hoogleraar vraagt zich af of de politie die snelheid kan waarmaken: ‘Elke acht minuten krijgt de politie een melding van huiselijk geweld. Met de huidige capaciteit is dat nu al nauwelijks vol te houden.’
Extra spanning
Ook voor slachtoffers zelf kan het device nadelige gevolgen hebben. Volgens Liem ervaren sommige gebruikers extra spanning doordat zij het apparaat voortdurend in de gaten moeten houden: ‘Ze hebben het gevoel dat de pleger ieder moment hun kant op kan komen. Ook kan het veel stress opleveren als de batterij leeg raakt of het signaal wegvalt.’
Victim blaming
Daarnaast waarschuwt Liem voor het risico op victim blaming: ‘Als iemand opnieuw slachtoffer wordt van stalking of geweld, kan al snel de vraag worden gesteld waarom diegene geen slachtofferdevice had of niet op tijd op het apparaat heeft gekeken. Daarmee komt de verantwoordelijkheid voor de veiligheid steeds meer bij het slachtoffer te liggen.’ Dat terwijl die verantwoordelijkheid juist bij de pleger moet liggen.
‘Geen heilige graal’
Dat betekent niet dat het slachtofferdevice geen waarde heeft. ‘Het kan zeker bijdragen aan de veiligheid van slachtoffers, maar alleen als onderdeel van een breder pakket aan maatregelen Het is niet de heilige graal’, benadrukt Liem. Ze wijst erop dat er nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs is voor de effectiviteit van het systeem. ‘Belangrijker is dat de aangiftebereidheid van slachtoffers van huiselijk geweld en stalking toeneemt. Dat vraagt om meldingen die serieus worden genomen en sneller worden opgepakt.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.