Criminele netwerken passen hun werkwijze aan de strengere beveiliging in Europese zeehavens aan en kiezen onder meer voor kleinere zendingen, GPS-trackers en digitale manipulatie. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van RAND Europe naar cocaïnesmokkel via Europese zeehavens dat weer deel uitmaakt van een groter onderzoek naar de rol van zeehavens in de cocaïnehandel naar Europa.
Criminelen omzeilen succesvolle aanpak drugssmokkel Rotterdam
De Douane onderschept minder kilo’s cocaïne in de Rotterdamse haven, maar criminele netwerken hebben alweer andere smokkelmethoden bedacht.
Werkwijze uithalers bemoeilijkt
In de Rotterdamse haven daalde het aantal kilo’s dat de Douane onderschepte van 25.000 kilo in 2024 naar 11.500 in 2025. De sterke daling betekent niet noodzakelijk dat de smokkel daadwerkelijk afneemt, blijkt uit het onderzoek van RAND Europe. De klassieke rip-on/rip-off-methode, waarbij cocaïne door uithalers aan de containers wordt onttrokken, komt in Rotterdam aanzienlijk minder vaak voor. Deze werkwijze is bemoeilijkt door strengere fysieke beveiliging, intensievere controles en digitale autorisatiesystemen. Het aantal aangehouden uithalers is gedaald van ongeveer 450 in 2023 naar enkele tientallen per jaar.
Minder toezicht
De ondermijningsaanpak in de Rotterdamse haven is aan de ene kant dus succesvol te noemen en een best practice voor andere havens. Aan de andere kant is er ook sprake van een waterbedeffect, want criminele netwerken passen zich aan en veranderen hun werkwijzen. Zo wordt cocaïne onder meer verborgen tussen bederfelijke goederen in koelcontainers en worden lege containerdepots buiten de streng beveiligde terminals vaker gebruikt. Daar is doorgaans minder toezicht. Een deel van de smokkel verschuift dus naar minder streng beveiligde knooppunten buiten de diepzeeterminals, zoals containerdepots, binnenhavens en andere locaties in het achterland. Verder spreiden criminele netwerken hun zendingen over een groter aantal kleinere Europese havens.
Corruptie is een structurele kwetsbaarheid in de cocaïnesmokkel die zich niet beperkt tot havenarbeiders, maar zich uitstrekt over de hele logistieke keten
Corrupte medewerkers
Het onderzoek beschrijft daarnaast hoe corrupte medewerkers GPS-trackers op containers plaatsen, waardoor criminelen de containers buiten de terminal kunnen terugvinden en daar de drugs verwijderen. Verder proberen criminele netwerken toegang te krijgen tot digitale havensystemen en gegevens over containernummers, locaties en vrijgaveprocedures te onderscheppen of te manipuleren. Corruptie is volgens de onderzoekers een structurele kwetsbaarheid in de cocaïnesmokkel. Die beperkt zich niet tot havenarbeiders, maar strekt zich uit over de hele logistieke keten. Transportmedewerkers, it’ers en medewerkers in het onderhoud en containerdepots kunnen ook beschikken over informatie of toegang die voor criminelen waardevol is.
Bijzonder flexibel
‘De daling van de hoeveelheid onderschepte cocaïne kan de indruk wekken dat de smokkel afneemt, maar criminele netwerken zijn bijzonder flexibel’, zegt onderzoeksleider Stijn Hoorens van RAND Europe. ‘Zij kiezen voor kleinere zendingen, benutten zwakkere schakels buiten de terminals en richten zich steeds meer op digitale toegang en informatie.’ Voor het onderzoek is ook gekeken naar de Franse haven Le Havre. Dit deel van het onderzoek is uitgevoerd door de Parijse universiteit Sciences Po.
Crime-as-a-service
In Rotterdam opereert de georganiseerde misdaad volgens het rapport steeds meer als een flexibel crime-as-a-service-netwerk, waarin gespecialiseerde spelers afzonderlijke diensten leveren. In Le Havre zijn corruptie en intimidatie sterker geconcentreerd rond havenarbeiders die directe controle hebben over de verplaatsing van containers. De onderzoekers adviseren om de digitale beveiliging te versterken, meer toezicht te houden op logistieke knooppunten buiten de terminals en Europese beveiligings- en autorisatiesystemen beter op elkaar af te stemmen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.