Recherchekosten verhalen op zieke ex-werknemer?

De Rechtbank Limburg heeft onlangs ((ECLI:NL:RBLIM:2026:8659)) een pittige rekening opgelegd aan een (ex-)werknemer die op staande voet was ontslagen omdat hij tijdens ziekte stiekem ergens anders aan het werk was. In de eindafrekening had de (ex-)werkgever al een flink bedrag ingehouden bij wijze van ‘gefixeerde schadevergoeding’. De Rechtbank Limburg heeft geoordeeld dat de ex-werknemer daarbovenop nog ruim € 23.000,00 aan zijn voormalige werkgever moet betalen, ter vergoeding van de kosten van het recherchebureau dat de werkgever had ingezet om te onderzoeken of de werknemer elders aan het werk was.

Deze uitspraak roept een aantal interessante vragen op, die ik hier puntsgewijs zal bespreken.

Inzet recherchebureau?

Startpunt in deze zaak was de constatering van een door de werkgever ingeschakeld recherchebureau dat de werknemer tijdens ziekte elders aan het werk was.

De rechtbank overweegt in de uitspraak dat uitgangspunt is dat de werkgever het recht heeft een ziekmelding te controleren. De werkgever voerde in de procedure aan dat hij de werknemer een waarschuwing had gegeven nadat haar signalen bereikten dat hij werkzaamheden elders zou verrichten, dat vervolgens het vermoeden ontstond dat de werknemer zijn werkzaamheden bij de andere partij niet had gestaakt en dat zij daarom een recherchebureau opdracht had gegeven om een onderzoek naar werknemer in te stellen. De rechtbank kon dit volgen.

Het is belangrijk om niet lichtzinnig een recherchebureau in te zetten als het vermoeden bestaat dat een arbeidsongeschikte werknemer elders aan het werk is. Er moet gerede twijfel zijn en ook los daarvan, moet worden voldaan aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. Dit laatste was niet het geval in de kwestie die heeft geleid tot de uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 28 november 2023 (ECLI:NL:RBMNE:2023:6328). In die zaak was het recherchebureau ook in de (voor)tuin van de werknemer geweest om in haar woning te kijken en had het bureau zich onder valse voorwendselen toegang verschaft tot een sportschool, om de werknemer ook daar te volgen. Dit was volgens de rechtbank een te diepe inbreuk op haar privacy. Een vergelijkbare uitspraak werd gedaan door de Rechtbank Rotterdam in een zaak waar een werkneemster met nekklachten door een recherchebureau was gezien op een festival waar zij headbangende bewegingen had gemaakt en had gedanst (ECLI:NL:RBROT:2023:7321)

In de recente uitspraak van de Rechtbank Limburg speelt dit alles niet.

Ontslag op staande voet wegens werkzaamheden elders?

Als een arbeidsongeschikte werknemer stiekem elders aan het werk blijkt te zijn, dan wordt er al snel gedacht aan een ontslag op staande voet. Zoals wordt bevestigd in de genoemde uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland, is het echter van belang om de werknemer eerst om een toelichting te vragen en om, als die toelichting de vragen niet wegneemt, ook eerst advies in te winnen bij de bedrijfsarts.

In de uitspraak van de Rechtbank Limburg is dit geen onderwerp van debat, omdat de ex-werknemer het ontslag op staande voet niet had aangevochten. De kantonrechter overweegt dan ook dat het ontslag op staande voet als zodanig onherroepelijk is.

Gefixeerde schadevergoeding?

Uit artikel 7:677 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek volgt dat een werknemer die door opzet of schuld aanleiding geeft voor een ontslag op staande voet (en op basis daarvan daadwerkelijk op staande voet wordt ontslagen), aan de werkgever een vergoeding verschuldigd is. Deze vergoeding wordt ook wel de ‘gefixeerde schadevergoeding’ genoemd. De gefixeerde schadevergoeding is in beginsel gelijk aan het bedrag van het in geld vastgestelde loon over de resterende duur van de arbeidsovereenkomst indien de voor de werknemer geldende opzegtermijn in acht was genomen.

De werknemer was op 20 maart 2026 op staande voet ontslagen. De opzegtermijn van de werknemer bedroeg één maand en er moest tegen het eind van de maand worden opgezegd. De gefixeerde schadevergoeding is dan ook gelijk aan het loon over de periode van 20 maart 2026 tot en met 30 april 2026.

De werkgever had dit bedrag al verrekend met de eindafrekening – een slimme zet, waar in de praktijk niet altijd aan wordt gedacht – zodat de werkgever op dit punt volgens de rechter niets meer van de werknemer te vorderen heeft. Volgens de rechtbank moet er zelfs een nieuwe eindafrekening worden gemaakt, omdat de werkgever een te hoog bedrag aan gefixeerde schadevergoeding had ingehouden.

Vergoeding kosten recherchebureau?

Bij de vraag of de werknemer de kosten van het recherchebureau moet vergoeden, geldt een zogenaamde ‘dubbele redelijkheidstoets’. De kosten moeten in redelijkheid zijn gemaakt én de omvang van de kosten moet redelijk zijn.

Volgens de rechtbank is het in dit geval redelijk dat de werkgever deze onderzoekskosten heeft gemaakt, omdat uit het onderzoek was gebleken dat de werknemer inderdaad tijdens zijn ziekte elders aan het werk was. De kosten als zodanig zijn volgens de rechtbank met de overgelegde facturen en het onderzoeksrapport voldoende onderbouwd. Dat leidt, zoals gezegd, tot een door de (ex-)werknemer te betalen rekening van ruim € 23.000,00. Op dit punt is de uitspraak in lijn met vaste jurisprudentie over het verhaal van kosten van feitenonderzoeken.