Oud-wethouder Luc Volders van de gemeente Meerssen is enthousiast over wat AI voor overheden kan doen. Terwijl AI in veel lokale verkiezingsprogramma’s wordt genegeerd, stelt hij in een essay hoe gemeenten miljoenen kunnen besparen. Onder zijn voorstellen een AI-chatbot voor het Klant Contact Centrum, AI voor het opstellen van raadsstukken, en AI voor vergunningsscreening, fraudedetectie en afhandeling van Woo-verzoeken.
Burgers en bureaucratie stevenen af op AI-krachtmeting
Zonder tijdig anticiperen zouden de verwachte besparingen door de inzet van AI wel eens op een fors negatief saldo kunnen uitdraaien.
En Volders staat niet alleen. Ook onder meer de Britse overheid voorspelt flinke besparingen door met AI te werken. De overheid is echter niet de enige die voordelen van AI verwacht. Ook burgers maken er steeds meer en beter gebruik van. Dat heeft positieve kanten, zoals voor het verbeteren van de invloed van burgers op bestuur. Recent onderzoek toont vijftig voorbeelden hoe AI burgerparticipatie verbetert. Als de overheid bereid is AI in te zetten voor het betrekken van burgers, zijn mooie resultaten mogelijk. De Finse overheid bereikte voor de openbare raadpleging ‘Wat vind jij, Finland?’ meer dan 18.000 mensen.
AI kan echter ook worden misbruikt. Zo wordt het opstellen van bezwaren, het aanvechten van parkeerboetes of het indienen van Woo-verzoeken veel makkelijker. Dat burgers daardoor sneller hun recht kunnen halen, is uiteraard te prijzen, maar het systeem moet daar wel mee om kunnen gaan. Gemeenten en juristen constateren nu al dat burgers met AI verzonnen jurisprudentie aanleveren, kansloze bezwaargronden formuleren en wetgeving uit het buitenland proberen toe te passen.
Naast het opsommen van de voordelen van AI moeten we ook meer aandacht hebben voor de nadelen en bijkomende kosten ervan
En dit is nog maar het begin. Wat voorheen werd uitbesteed aan een handjevol no-cure-no-pay-bureaus, verandert in massale zelforganisatie door burgers. Als ministeries nu al worstelen om de Kamervragen van 150 parlementariërs tijdig te beantwoorden, wat gebeurt er dan als een substantieel deel van de 18 miljoen Nederlanders de overheid met AI gaat bestoken? En dan hebben we het nog niet eens over de echt kwaadaardige toepassingen, zoals desinformatie, deep fakes en oneigenlijke druk op politici en ambtenaren.
De oplossing is niet om de toegang tot het recht voor burgers te bemoeilijken. De oplossing is dat de die toegang beter wordt ingericht voor een tijd waarin AI steeds meer ingeburgerd raakt bij zowel overheden als burgers. We zitten in een innovatieve tijd waar de mogelijkheden van AI nog maar in het beginstadium zitten. Initiatieven van ‘geëngageerde inwoners’, zoals Volders zichzelf noemt, zijn daarom te prijzen. Naast het opsommen van de voordelen moeten we echter ook meer aandacht hebben voor de nadelen en bijkomende kosten ervan. Zonder tijdig anticiperen zouden de verwachte besparingen anders wel eens op een fors negatief saldo kunnen uitdraaien.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.