Burgemeester Gradisen wil de raad in

Oud-raadslid en wethouder Willem Gradisen wist het na zijn pensionering als burgemeester zeker: zijn politieke carrière was voorbij. En wie staat hoog op de kandidatenlijst van GroenLinks-PvdA in Tiel? Gradisen keert terug op het politieke nest. ‘Tiel gaat me te veel aan het hart.’

Keurig

De gemeenteraad van Tiel mag pas in 2027 zijn gedroomde burgemeester kiezen na het echec met de in allerijl opgestapte Frank van der Meijden, maar de Tielenaren kunnen dat over twee weken al. Oud-burgemeester van Mook en Middelaar Willem Gradisen (71) staat nummer 2 op de kieslijst van GroenLinks-PvdA in de stad waar hij ooit raadslid en wethouder was. ‘Maar ik beloof dat ik me als raadslid keurig zal gedragen. De burgemeester van Tiel hoeft mij niet te vrezen’, lacht Gradisen.

Klaar

Van Willem ‘de zingende burgemeester’ Gradisen had het niet gehoeven, maar op 1 juni 2024 moest hij na twaalf jaar burgemeesterschap in het noordelijkste puntje van Limburg met pensioen. Nog voor zijn pensionering keerde hij al terug naar zijn geliefde Tiel (ruim 42.000 inwoners). Maar een terugkeer in de politiek van de fruitstad zat er niet in, zo liet hij De Gelderlander weten. ‘Mijn politieke carrière is klaar.’ Er was in Tiel immers genoeg te doen in het vrijwilligerswerk: Stroomhuis Neerijnen, de Vrienden van het Regionaal Archief Rivierenland, Coöperatie Ouderkracht, SRC Streekomroep, de Oudheid­kamer Tiel en Omstreken.

Verslavend

En natuurlijk het tijdverdrijf van menig grootouder: twee dagen in de week op de kleinkinderen passen. Maar ja, dat verdomde zwarte gat, hè? Willem Gradisen: ‘Het burgemeesterschap is veel meer dan een baan, je bént burgemeester. En dat heeft niets te maken met de ambtsketen of de status. Het draait om je contact met de lokale samenleving. Het is onderdeel van je persoon. En ook wel verslavend. Het heeft iets mystieks, en dat kruipt in’, zegt Gradisen.

Burgemeester

Hij werd trouwens burgemeester – eerst als waarnemer in de voormalige gemeente Liesveld, daarna in Mook en Middelaar – nadat het hem niet lukte als oud-wethouder aan een vaste baan binnen de overheid te komen. ‘Ik had een tijdelijke baan als directeur van een kringloopbedrijf. Veel werkgevers zitten niet te wachten op wethouders. Ze zijn te bemoeizuchtig. Je moet wat, dus toen werd ik burgemeester.’

Waardevol

En dat beviel, niet alleen Gradisen, maar ook Mook en Middelaar (ruim achtduizend inwoners). ‘Ik kwam als burgemeester overal. Je bent ook altijd gelegitimeerd om overal te komen. Mensen vertellen je graag wat ze aan het doen zijn. Dat merk ik nu ook als kandidaat-raadslid. Ik laat overal mijn gezicht zien, ik ga op bezoek, ik praat op straat met mensen. ‘Ah, Willem!’ Dat is zó waardevol.’

Verbonden

En dan te bedenken dat Gradisen Tiel met pijn in zijn hart had verlaten. ‘Ik heb mij altijd erg verbonden gevoeld met deze stad. Ik ben hier geboren en ­getogen. Ik ben opgegroeid in een buurt, de Bolabuurt, die in de jaren ‘20 was gebouwd voor ‘sociaal-achterlijken’. Zo noemde de gemeente dat toen. Daar belandden we omdat mijn vader invalide was geworden. Mijn broer Cor heeft vorig jaar een ontluisterend boek geschreven over de gemeentelijke woningbouw in Tiel.’

Maximum

Gradisen: ‘Cor en mijn jongste broer Nico wonen hier ook. Ik ben de oudste. Een deel van mijn schoonfamilie woont ook in Tiel. Mijn vrienden van school wonen hier, vrienden van het voetballen, vrienden van het muziek maken. Ik was hier raadslid en ben wethouder geweest, zestien jaar lang.
Dat laatste was trouwens minder gelukkig. Zestien jaar is te veel, drie periodes zou het maximum moeten zijn. In mijn vierde periode hadden we twee keer zoveel zetels als de andere grote partijen en leverden twee wethouders. Ik had mezelf overleefd. Bij mijn afscheid in 2010 zaten er toch nog zo’n vierhonderd mensen in de schouwburg. Ze waren blijkbaar blij dat ik wegging’, lacht Gradisen.

Stemmentrekker

Maar Willem Gradisen keert zestien jaar later terug in de Tielse gemeente­politiek. Gradisen: ‘GroenLinks-PvdA vroeg of ik lijstduwer wilde worden bij de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen. Ze zagen in mij een stemmentrekker. Dat begreep ik wel, ik kan nog steeds niet op zaterdag door de stad lopen zonder aangesproken te worden. Ik heb toen gezegd dat ik het niet kon maken om geen raadslid te worden als ik wel zou worden gekozen. Iedereen snapt dat Maarten van Rossem als lijstduwer voor de PvdA niet in de raad van Utrecht gaat zitten, maar als Willem Gradisen dat in Tiel doet, voelen mensen zich heel begrijpelijk verraden.’

Maling

Dus geen lijstduwer. Gradisen: ‘Toen kwam de vervolgvraag: “Zou je wel op de lijst willen?” Ik heb het er thuis over gehad. Is dat niet raar? Mijn vrouw zei: “Daar heb je toch maling aan?” PvdA en GroenLinks hebben nu samen vijf zetels in de gemeenteraad. We zouden er op 18 maart best zes of zeven kunnen halen. Ik besloot het te doen. Ik heb er wel bij gezegd dat ik geen wethouder wilde worden. Dat doe ik niet meer. En ook geen lijsttrekker. Ik kan op mijn 71ste nog van alles, maar ik wilde niet het gezicht van de lijst zijn. Ik hoef niet op de voorgrond.’

Gradisen sprak eerst met beoogd lijsttrekker Maureen Klein (sinds 2018 in de raad voor GroenLinks) en daarna met de ­kandidaatstellingscommissie. Gradisen: ‘Ze hadden kunnen denken: moeten we dat nou wel doen? Een oud-burgemeester in de raad? Wethouder geweest? Die gaat het alleen maar beter weten. Daar heb je vooral last van. Maar die vrees hadden ze niet. Als ze de indruk hadden gehad dat
ik de boel zou overnemen, dan hadden ze vriendelijk bedankt voor mijn diensten. Maureen en de commissieleden zeiden dat ze blij waren met mijn kandidatuur. Ik kan een klankbord zijn en advies geven, ik heb bestuurservaring en ken Tiel. Ik schrok eerlijk gezegd wel dat ze me op nummer 2 zetten. Dat had ik niet verwacht. Maar het geeft misschien aan dat ze vertrouwen in me hebben.’

Lees het hele interview met Willem Gradisen deze week in BB04 (inlog).