Kwetsbare huishoudens lopen het risico financieel in de knel te raken door ETS2, de nieuwe CO2 heffing die de Europese Unie oplegt. Compensatie door het rijk ligt voor de hand, stelt het Planbureau voor de Leefomgeving.
Meer armoede door CO2-heffing
De energietransitie zorgt de komende jaren voor meer energie- en vervoersarmoede, áls de overheid niet compenseert.
PBL adviseert compenserende maatregelen
De energietransitie zorgt de komende jaren voor meer energie- en vervoersarmoede, áls de overheid niet compenseert. De grote vraag is: hoe hoog wordt straks de CO2-prijs als ook huishoudens moeten betalen voor emissierechten? Maar ook: zijn de compensaties van het rijk voldoende?
De eindredactie van De Telegraaf hoefde onlangs niet lang na te denken over een passende krantenkop: ‘‘Timmermans-taks” tegen CO2-uitstoot gaat ons tot 70 euro per maand extra kosten.’ Aanleiding was het nieuwe rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) over de kosten voor huishoudens door het nieuwe emissierechtensysteem ETS2. Het was Frans Timmermans die als Europees Commissaris (2019- 2024) de taak had gekregen om het emissierechtensysteem uit te breiden. De huidige Eurocommissaris Wopke Hoekstra zet Timmermans' werk overigens voort.
Financieel in de knel
Nederlandse huishoudens gaan vanaf 2028 extra betalen voor het gebruik van aardgas, benzine en diesel. Dan treedt het nieuwe Europese emissiehandelssysteem ETS2 in werking, een uitbreiding van het bestaande handelssysteem voor de uitstoot van CO2. Volgens het PBL kunnen de gevolgen voor huishoudens sterk uiteenlopen. Vooral kwetsbare huishoudens lopen het risico financieel in de knel te raken, stelt het PBL in een nieuw rapport.
Al sinds 2005 zijn er emissierechten voor de grote industrie en de elektriciteitscentrales. Maar nu komen de huishoudens en kleinere bedrijven aan de beurt. Het gevolg is een hogere prijs aan de pomp en voor elke kuub aardgas. De eerste drie jaar wordt de CO2-prijs nog beheerst, maar daarna kan de benzineprijs per liter 13 tot 32 cent hoger worden (plus 21 procent btw), en diesel 15 tot 35 cent. Een kuub aardgas wordt 10 tot 24 cent duurder.
De benzineprijs kan straks per liter 13 tot 32 cent hoger worden
In 2030 kan een typisch huishouden 10 tot 70 euro extra per maand kwijt zijn aan brandstof en verwarming, zegt het PBL. De werkelijke kostenstijging hangt af van de precieze ontwikkeling van de CO2-prijs, die onderhevig is aan de marktwerking. Hoe sneller er in de EU verduurzaamd wordt, hoe minder vraag er naar die emissierechten is. Wel krimpt de Europese Commissie het aantal emissierechten elk jaar verder in met ruim 5 procent.
Prognoses
Echt nieuw zijn de uitkomsten van de PBL-studie niet. Al in 2021 schreef hetzelfde planbureau: ‘Bij een prijs van 50 euro per ton CO2 in 2030, waar de Commissie mee rekent, zal de prijs van aardgas met circa 10 cent per kubieke meter en de prijs van benzine en diesel met 12-14 cent per liter toenemen.’ Ook onderzoeksbureau CE Delft berekende vorig jaar op basis van prognoses van de Commissie, dat de CO2-prijs niet verder stijgt dan tot 60 euro per ton. Dan neemt de benzineprijs met 14 cent per liter toe, diesel met 9 cent per liter, en gas met 13 cent per kuub. Het verschil is dat het PBL in het nieuwste rapport er rekening mee houdt dat de CO2-prijs veel verder stijgt: tot 135 euro per ton.
Eén ding is duidelijk: in elk scenario groeit de energie- en vervoersarmoede als de overheid niet ingrijpt. Te meer omdat in 2027 de bijmengverplichting voor groen gas ingaat, die volgens CE Delft de gasrekening verhoogt met gemiddeld 10 procent. Bovendien stijgen de nettarieven van de netbeheerders, vanwege de investeringen in het elektriciteitsnet.
Klimaatfondsplan
Ter compensatie verplicht Brussel elke lidstaat tot een Sociaal Klimaatfondsplan. Aanvankelijk stond in het Nederlandse plan ‘de onderwegpas’: een landelijk reis- abonnement voor mensen met een lager inkomen. Maar de ov-bedrijven willen dan compensatie, wat volgens het rijk voorlopig niet mogelijk is door de Europese staatsteunregels.
Vijf andere maatregelen resteren: via gemeenten gaan energiefixers huishoudens helpen verduurzamen; het Nationaal Warmtefonds leent geld uit voor zaken als rendementsglas, warmtepompen en gevelisolatie; slechte energielabels verdwijnen vanaf 2029 uit de gehele huursector; er gaan adviseurs langs bij ‘micro-ondernemers’ om hen te ondersteunen bij het dichten van kieren en isoleren van leidingen; tot slot komt er een Publiek Energiefonds voor tijdelijke financiële hulp aan huishoudens.
Reacties: 1
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Dit is niet vol te houden, deze stapeling van energielasten van burgers. Niet door minima en ook niet door modaal en wat hoger. De landelijke energiebelasting moet dan in ieder geval afgeschaft worden. Het is toch al onduidelijk wat met de opbrengst daarvan gebeurt. En: waarom worden de aandeelhouders van energiebedrijven steeds ontzien ? Zij zouden een groot deel van die CO2 heffing moeten opbrengen ….