Goede cliëntondersteuning bespaart duizenden euro’s

Tijdige en deskundige cliëntondersteuning levert niet alleen betere ondersteuning op, maar kan ook aanzienlijke maatschappelijke kosten voorkomen. Dat blijkt uit onderzoek van RadarAdvies, uitgevoerd in opdracht van MEE Samen, een vereniging die mensen met een beperking ondersteunt. Het rapport laat zien dat de inzet van cliëntondersteuning kan leiden tot besparingen van enkele duizenden euro’s per casus. In situaties waarin zwaardere zorg, opname of langdurige uitval wordt voorkomen, kunnen de bedragen zelfs nog veel hoger uitvallen. 

De onderzoekers brengen drie manieren in kaart waarop cliëntondersteuning preventief werkt: het voorkomen van hogere zorgkosten, het tegengaan van escalatie, en het verkleinen van het risico op uitval op school of werk.

Besparing

In alle elf onderzochte cliëntgroepen blijkt cliëntondersteuning bij te dragen aan het voorkomen van hogere zorgkosten. Waar anders zwaardere of langdurige zorg nodig zou zijn geweest, bleek hierdoor de inzet van lichtere en tijdige ondersteuning voldoende. Bij jonge kinderen met ontwikkelings- of opvoedvragen kan cliëntondersteuning bijvoorbeeld voorkomen dat intensieve jeugdhulp nodig is. De onderzoekers ramen de mogelijke besparing op 12.342 tot 24.686 euro per kind per jaar. Voor jongvolwassenen die de stap naar zelfstandigheid maken, kan een tijdelijk begeleid wonen-traject voorkomen dat zij langdurig of zelfs levenslang gebruik moeten maken van beschermd wonen. De geschatte kostenbesparing bedraagt daar 51.000 tot 84.000 euro per jaar, is te lezen in het rapport van het advies- en onderzoeksbureau.

Huishoudelijke hulp

Ook bij mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) of mensen die dakloos dreigen te raken kan passende cliëntondersteuning grote gevolgen hebben. Door tijdige toeleiding naar geschikte woon- en begeleidingsvormen kunnen kosten voor opvang worden voorkomen, die volgens RadarAdvies kunnen oplopen tot 30.000 tot 85.000 euro per jaar. Bij ouderen en mensen met niet-aangeboren hersenletsel kan tijdig geregelde huishoudelijke hulp of ondersteuning vanuit het netwerk voorkomen dat zwaardere ambulante hulp, ADL-zorg (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen) of opname nodig wordt.

Escalatie

Naast het beperken van zorgkosten werkt cliëntondersteuning volgens het onderzoek ook als een vorm van escalatiepreventie. In zeven van de elf onderzochte cliëntgroepen blijkt dat cliëntondersteuning bijdraagt aan het voorkomen van verergering van problemen. ‘Door tijdige ondersteuning kunnen situaties worden gestabiliseerd voordat sprake is van crisis of escalatie’, schrijven de onderzoekers. Voorbeelden hiervan zijn het voorkomen van verdere ontregeling bij dakloosheid, het vermijden van justitiële vervolgstappen of extra sanctiebegeleiding, het tegengaan van overlast en het voorkomen van crisisopnames of verpleeghuisopnames bij ouderen.

Uitval

Een derde effect van cliëntondersteuning is het verminderen van het risico op uitval op school of werk. In zeven van de elf cliëntgroepen constateren de onderzoekers dat ondersteuning helpt om problemen vroeg te signaleren en praktische oplossingen te organiseren. Daarmee wordt voorkomen dat mensen vastlopen op school of uitvallen op het werk. ‘Voor jongeren is vooral het risico op schooluitval belangrijk’, stellen de auteurs. Zo kunnen bij jongeren in de overgang naar achttien plus de kosten van schooluitval, bijstand en re-integratie oplopen tot 25.000 tot 60.000 euro per jongere per jaar. Bij werkende volwassenen met bijvoorbeeld een autismespectrumstoornis, mantelzorgbelasting of LVB worden besparingen genoemd van 30.000 tot 80.000 euro per jaar bij voorkomen van langdurige uitval.

Laag bereik

Hoewel gemeenten verplicht zijn om gratis en onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar te stellen voor inwoners, blijft het bereik achter. Zo is het percentage Wmo-cliënten dat bekend is met deze vorm van hulp en advies laag.