De situatie van Oekraïense vluchtelingen in Nederland staat steeds meer onder druk. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) naar onder meer huisvesting, welzijn, arbeid en taalontwikkeling. Hoewel veel Oekraïners inmiddels langer in Nederland wonen, blijven knelpunten bestaan en neemt de tevredenheid over de gemeentelijke opvang af.
Het gaat een stuk slechter met Oekraïense vluchtelingen
Bijna drie op de tien Oekraïense vluchtelingen voelt zich weleens onveilig in de gemeentelijke opvanglocaties
Een groot deel van de Oekraïense vluchtelingen is nog altijd afhankelijk van gemeentelijke opvanglocaties: 69 procent verblijft daar. Tegelijkertijd is de tevredenheid over deze opvang lager dan in 2023. Net als toen wil een meerderheid van de bewoners (57 procent) verhuizen, bij voorkeur naar een zelfstandige woning.
Onveilig
De gemeentelijke opvanglocaties zijn de afgelopen periode bovendien iets grootschaliger geworden. Juist in grotere opvanglocaties en locaties met minder eigen voorzieningen ligt de woontevredenheid aanzienlijk lager. Ook voelt bijna drie op de tien Oekraïense vluchtelingen zich weleens onveilig in de opvang. Dat aandeel ligt hoger in grootschaligere opvanglocaties en in opvanglocaties met minder eigen voorzieningen. De meest voorkomende oorzaken van onveiligheidsgevoel zijn geluidsoverlast, verbaal geweld en overlast van alcohol- en drugsmisbruik.
Depressie- of angstklachten
Ook op het gebied van psychosociaal welzijn ziet het WODC een verslechtering. In vergelijking met 2023 is de mentale gezondheid van Oekraïense vluchtelingen achteruitgegaan: 65 procent heeft te maken met depressie- of angstklachten en 28 procent ervaart (zeer) veel stress. ‘Vooral vrouwen zoeken vaker dan twee jaar geleden hulp voor psychische klachten’, schrijven de onderzoekers. Dergelijke hulp komt nog vaak uit de eigen omgeving, maar het aandeel Oekraïners dat ondersteuning krijgt van een huisarts, psychiater of psycholoog neemt toe.
Contact Nederlanders
Tegelijkertijd neemt het sociale contact af. Oekraïners zijn relatief eenzaam ten opzichte van de Nederlandse bevolking. Dat zij langer in Nederland wonen, heeft volgens de onderzoekers niet geleid tot meer contact met Nederlanders.
Onder niveau
Daarentegen doen Oekraïense vluchtelingen het relatief goed op de arbeidsmarkt. De arbeidsparticipatie is hoog, zowel vergeleken met andere vluchtelingen als met de situatie in Oekraïne vóór de vlucht. Toch werken veel Oekraïners onder hun niveau: 62 procent had in Oekraïne een baan op een hoger beroepsniveau dan in Nederland.
Ongunstige omstandigheden
Hoewel werkenden relatief tevreden zijn over hun baan, heeft een aanzienlijk deel te maken met ongunstige omstandigheden, zoals lichamelijk zwaar werk, zeer lange werktijden, of onveilige of ongezonde werkomstandigheden. Volgens de onderzoekers blijft er bovendien sprake van onbenut arbeidspotentieel: vergeleken met de algemene bevolking zijn meer Oekraïners werkloos of semiwerkloos.
Taalniveau
De belangrijkste belemmeringen bij het vinden van werk zijn de afgelopen jaren amper veranderd. Dat zijn: het niet of nauwelijks spreken van Nederlands, zorg voor kinderen (vooral bij Oekraïense vrouwen), en een mismatch met de arbeidsmarkt. ‘Nederlands spreken blijft voor de meeste Oekraïners moeilijk’, signaleren de onderzoekers. Tussen 2023 en 2025 is het taalniveau slechts in beperkte mate verbeterd.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.