Geen landelijke uitrol lokale pilots verward gedrag

Rond de zomer kan het kabinet concreet worden over de aanpak rond verward gedrag, beloofde minister van BZK, Pieter Heerma donderdag aan de Tweede Kamer. Wel werd alvast toegezegd dat ook in 2027 geld beschikbaar zal zijn voor de borging van pilots.

Best uniek

Liefst vier ministers waren donderdag aanwezig bij het commissiedebat over mensen met verward en onbegrepen gedrag – volgens voorzitter Caroline van der Plas (BBB) ‘best uniek’. Naast coördinerend minister Heerma schoven Sophie Hermans (VVD, VWS), Mirjam Sterk (CDA, Langdurige Zorg) en David van Weel (VVD, JenV) aan. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (D66, VRO) had er ook willen zijn, maar was verhinderd door een ander debat.

Weerbarstig probleem

Heerma bleef herhalen hoe weerbarstig het probleem is. Vandaar die samenwerking tussen de ministeries, die het kabinet wil intensiveren. Hoewel de Kamerleden hun waardering uitspraken voor de betrokkenheid, klonken ze ongeduldig. Dit speelt immers al tien jaar, erkende ook Heerma, en nog steeds is de oplossing niet in zicht.

Eerder rapporteren

Het kabinet wilde jaarlijks rapporteren, maar na kritische vragen van de Kamerleden kwam Heerma met een toezegging: rond de zomer zullen de ministers op vier thema’s zo concreet mogelijk aangeven wat de doelen zijn, wat de voortgang is en welke risico’s en dilemma’s er spelen. Volgens Heerma komen deze thema’s vrijwel overeen met de petitie Samen Voor Begrip, die onlangs werd aangeboden door betrokken organisaties.

Vier prioriteiten

Prioriteiten zijn: meer passende woonplekken ondanks lokale weerstand, meer mogelijkheden voor professionals en gemeenten om gegevens te delen en landelijke duidelijkheid over wat er lokaal beschikbaar moet zijn, zoals bemoeizorg. Volgens Sterk wordt dat mogelijk wettelijk verankerd via de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein. De vierde prioriteit is structurele financiering in plaats van versnipperde projectsubsidies. Tot 2027 is via het actieprogramma Grip op Onbegrip subsidie beschikbaar. Het kabinet besluit voor het eind van dit jaar hoe dit daarna wordt ingericht.

Horizontale samenwerking

Dit is grotendeels een vervolg op wat het vorige kabinet al in gang heeft gezet. Nieuw is vooral de wijze van sturing: BZK neemt nadrukkelijker de leiding, al verwacht Heerma tegelijkertijd horizontale samenwerking. ‘Niet zeggen: dit is jouw probleem, maar gezamenlijk aan tafel.’ De huisvestingsopgave wordt expliciet voor deze doelgroep ondergebracht bij de nieuwe Taskforce Versnelling Woningbouw. Daarnaast dienen gemeenten in hun huisvestingsverordening aan te geven wat zij voor mensen met verward gedrag organiseren. Een verplichte urgentie wordt momenteel verkend.

Succesvolle pilots

Minister Hermans gaf extra aandacht aan lokale pilots, waar de Kamerleden uitgesproken enthousiast over waren. Onder meer kwam voorbij: de sociaal-psychiatrisch verpleegkundige die in Groningen de politie bijstaat, speciale tijdelijke opvang in Rotterdam en de interventiemedewerker op station Utrecht Centraal. Ook Hermans zelf was te spreken over de pilots, die ze succesvol noemde. Vanaf 2027 zal in elk geval 20 miljoen euro worden besteed om de werkzame elementen van deze initiatieven lokaal in te bedden. Dit zal rond de zomer worden toegelicht. Aan het eind van dit jaar wordt de financieringsverdeling bekend.

Geen landelijke uitrol mogelijk

Een landelijke uitrol is volgens Hermans niet mogelijk juíst omdat de pilots zo goed aansluiten op lokale problematiek, en op hoe de zorg en samenwerking lokaal zijn georganiseerd. Daarnaast verkent het kabinet of het delen van gegevens makkelijker kan worden en wat een uitbreiding van burgemeestersbevoegdheden bij zorgdwang zou opleveren. Ook deze onderwerpen komen terug in de voortgangsbrief rond de zomer.