De Europese Unie heeft sinds 2014 bijna 25 miljard euro uitgetrokken voor maatregelen die jongeren moeten helpen bij het vinden van werk. Hoewel de jeugdwerkloosheid in de EU de afgelopen jaren is gedaald, waarschuwt de Europese Rekenkamer dat onvoldoende zicht bestaat op de vraag of deze investeringen ook op langere termijn leiden tot duurzame arbeidsparticipatie. Vooral de groeiende groep jongeren die niet werkt, geen opleiding volgt en buiten beeld blijft van instanties vraagt volgens de Rekenkamer om extra aandacht.
EU mist zicht op kwetsbare jongeren ondanks miljardensteun
25 miljard heeft de EU sinds 2014 besteed aan bestrijden van jeugdwerkloosheid. Maar over het effect heeft de Rekenkamer grote twijfels.
Nederland bij best presterende landen
Nederland behoort tot de Europese lidstaten met de laagste jeugdwerkloosheid. In 2025 bedroeg die 7,1 procent. Alleen Duitsland (6,2 procent) en Malta (6,1 procent) noteerden een lager percentage. Vanwege deze relatief gunstige positie maakte Nederland in de periode 2014-2020 geen gebruik van specifieke Europese middelen voor jongerenwerkgelegenheid. Volgens de Rekenkamer kende Nederland destijds geen grote knelpunten op dit terrein en ontving het ook geen specifieke aanbevelingen van de Europese Commissie. In de huidige begrotingsperiode is wel 24,5 miljoen euro uit het Just Transition Fund gekoppeld aan ondersteuning van jongeren.
Daarmee onderscheidt Nederland zich van landen als Spanje en Italië, waar de jeugdwerkloosheid aanzienlijk hoger ligt. Deze twee landen ontvangen samen bijna de helft van alle geplande Europese middelen voor jongerenwerkgelegenheid.
Aanwervingssubsidies
In Spanje en Italië wordt een belangrijk deel van de Europese steun ingezet voor aanwervingssubsidies voor werkgevers die jongeren aannemen. De Rekenkamer concludeert niet dat dergelijke regelingen per definitie ineffectief zijn, maar wijst wel op beperkingen in de manier waarop ze zijn vormgegeven. Volgens de onderzoekers zijn de onderzochte subsidieregelingen vaak onvoldoende gericht op jongeren die het moeilijkst aan werk komen. Ook ontbreekt regelmatig een verplichte koppeling met scholing of ontwikkeling van vaardigheden. Daardoor is niet altijd zeker dat de ondersteuning leidt tot een duurzame positie op de arbeidsmarkt.
Daarnaast waarschuwt de Rekenkamer voor het risico van zogenoemde buitenkanseffecten. Daarbij ontvangen werkgevers subsidie voor werknemers die zij mogelijk ook zonder financiële steun zouden hebben aangenomen. Evaluaties in Spanje en Italië wijzen op aanwijzingen voor dergelijke effecten.
De Rekenkamer constateert verder dat niet alle gesubsidieerde arbeidsrelaties standhouden. Zo eindigde bij een onderzochte Italiaanse regeling ongeveer een kwart van de contracten binnen twee jaar doordat werknemers zelf ontslag namen.
Toename moeilijk bereikbare jongeren
De Rekenkamer spreekt zijn zorg uit over de ontwikkeling van jongeren die geen werk hebben en geen onderwijs of opleiding volgen, de zogenoemde NEET-jongeren (Not in Education, Employment, or Training) . Hoewel het totale aantal NEET-jongeren in Europa afneemt, groeit binnen deze groep het aandeel jongeren dat volledig inactief is.
In 2014 bestond 49,7 procent van de NEET-populatie uit inactieve jongeren. In 2024 was dat opgelopen tot 62,2 procent. In Duitsland en Spanje nam het absolute aantal inactieve jongeren zelfs toe.
Volgens de Rekenkamer staan deze jongeren vaak verder van de arbeidsmarkt af dan werkloze jongeren. Zij kampen bijvoorbeeld met gezondheidsproblemen, sociale uitsluiting, een gebrek aan vaardigheden of andere belemmeringen die niet uitsluitend met arbeidsmarktbeleid kunnen worden opgelost. Daardoor zijn zij voor overheden en arbeidsmarktorganisaties lastig te bereiken.
De Rekenkamer adviseert de Europese Commissie daarom om lidstaten beter te ondersteunen bij het identificeren en bereiken van deze groep.
Onvoldoende zicht op langetermijn
De Rekenkamer plaatst ook vraagtekens bij de manier waarop resultaten worden gemeten. De Europese Commissie beschikt volgens het rapport over weinig informatie over de situatie van deelnemers op langere termijn. In veel gevallen wordt slechts gekeken naar de positie van jongeren tot zes maanden na afloop van een traject.
Daardoor blijft onduidelijk in hoeverre Europese investeringen daadwerkelijk bijdragen aan duurzame arbeidsparticipatie en loopbaanontwikkeling.
Tegelijkertijd benadrukt de Rekenkamer dat de Europese Commissie de beschikbare beleidsinstrumenten de afgelopen jaren wel op passende wijze heeft ingezet. Ook constateert zij dat maatregelen als jobcoaching, begeleiding en beroepsopleidingen een positieve bijdrage kunnen leveren aan de kansen van jongeren op de arbeidsmarkt.
Voor de periode na 2027 adviseert de Rekenkamer daarom vooral om beter zicht te krijgen op langetermijnresultaten, steun gerichter in te zetten op kwetsbare groepen en lidstaten te helpen bij het verbeteren van de effectiviteit van bestaande maatregelen. Voor Nederland ligt de belangrijkste uitdaging volgens het rapport in het voorkomen dat kwetsbare jongeren buiten beeld raken, ondanks de gunstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.