Publieke aanbesteding wordt vaak gepresenteerd als hét middel om innovatie te stimuleren. Twee recente onderzoeken van de Europese Commissie laten zien dat dit in de praktijk niet zo werkt. In vergelijking met andere wereldeconomieën maakt de EU slecht gebruik van zijn potentieel om innovatieve oplossingen in te kopen.
Aanbesteden goed voor innovatie? Niet in de EU
Twee onderzoeken van de Europese Commissie laten zien dat de EU-lidstaten veel minder innovatiegericht inkopen dan ze zouden kunnen.
Eén van de conclusies van het onderzoek naar juridische drempels luidt dat andere belangrijke economieën strategische plannen maken voor innovatie, terwijl de meeste EU-lidstaten niet beschikken over nationale actieplannen en doelen voor innovatiegericht inkopen.
Publieke inkopers zijn risicomijdend
Hoe kan dat nou? De EU houdt zich toch al dertig jaar bezig met het creëren van inkoopregels voor overheden, speciaal bedoeld voor het stimuleren van innovatie? Simpel: publieke inkopers zijn risicomijdend en gaan ze liever uit de weg. Veel inkopers durven bijvoorbeeld innovatiesamenwerkingen niet in te zetten, omdat ze niet goed weten hoe ze dit juridisch correct moeten doen.
Bovendien zit het aanbestedingsproces zelf vol drempels:
- Inkopers van overheden en andere publieke organisaties vragen om specifieke ontwerpen, in plaats van dat ze het probleem beschrijven dat ze willen oplossen. Dit sluit innovatieve oplossingen uit.
- Veel contracten worden nog steeds uitsluitend op basis van de laagste prijs gegund, ook als de kwaliteit lager is. Inkopers kijken zelden naar langetermijnmeerwaarde van een oplossing of naar de totale kosten.
- Jonge, innovatieve bedrijven worden afgestraft op basis van kleine administratieve foutjes, zonder dat ze de kans krijgen om die te herstellen.
Nederland 'low performer' op innovatieve inkoop
Nederland geldt als een middenmoter op de meeste ranglijsten. Het nationale actieplan is verlopen. Mede daarom zakte Nederland van de 3e naar de 10e plek op de ranglijst van nationale beleidskaders. Alleen Finland doet het goed op dit punt.
Nederland besteedt slechts 4,1 % van de inkoop aan ICT-innovatie uitgaven
© EU Innovation Procurement Observatory 2024
Klik om te vergroten
Op het gebied van investeringen presteert Nederland ronduit slecht. Het besteedt nog geen 10 procent van het totale inkoopbudget aan innovatie (exclusief defensie). Het Europese streefniveau is 20 procent. Als het gaat om het kopen van innovatieve technologie, zoals AI, geldt Nederland zelfs als een ‘low performer’. Een mogelijke reden is dat de focus in ons land erg ligt op onderzoek en beleid, terwijl er nauwelijks daadwerkelijk innovatieve technologieën worden ingekocht en ingezet.
Oplossingen
Het onderzoek noemt een groot aantal mogelijke oplossingen die bijdragen aan meer innovatie, zoals EU-brede doelen, nationale actieplannen, meer transparantie en de oprichting van een EU-brede ‘fast-track’ procedure voor pre-commerciële inkoop (PCP).
Veel overheden eisen standaard het eigendom van intellectuele eigendomsrechten op. Dat maakt het niet aantrekkelijk om met de overheid in zee te gaan. Het wordt dus aangeraden om het IP bij de leverancier te laten.
Op het gebied van strategische autonomie wordt onder meer aanbevolen om voor kritieke technologieën en sectoren waar de EU te afhankelijk is van derden, clausules op te stellen die eisen dat een substantieel deel van de R&D en productie in de EU plaatsvindt.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.