Overslaan en naar de inhoud gaan

De jeugdzorg: doen we het wel samen?

Gemeenten vragen extra geld voor jeugdzorg, maar kunnen overheid, markt en maatschappelijk initiatief samen meer betekenen?

In 2025 ontvingen 477.000 jongeren jeugdzorg, zo blijkt uit de Landelijke Jeugdmonitor 2026 van het CBS. Een aantal gemeenten haalde onlangs het NOS-nieuws omdat zij de jeugdzorg niet of nauwelijks meer kunnen financieren. Met name de zorg voor jongeren die één-op-éénbegeleiding krijgen, wordt onbetaalbaar. De VNG trekt bij de Rijksoverheid aan de bel voor meer geld. Een terechte actie, maar toch rijst de vraag of meer geld de enige oplossing is. Kan dit vraagstuk ook anders worden benaderd? Had het VNG-jaarcongres van september niet als thema ‘We doen het samen’? Met wie? Was daarmee toch niet Den Haag bedoeld?

Nederland is meer dan de overheid. Sterker nog, traditioneel is Nederland het land van maatschappelijk betrokken initiatieven, vroeger het particulier initiatief genoemd. Denk aan de vele fondsen, de 6,5 miljoen vrijwilligers en het snel groeiende aantal burgerinitiatieven en -collectieven. Neem het recente voorbeeld van kerkgenootschappen die statushouders in hun kerkgebouwen gaan huisvesten. Waarom dan altijd alle ballen op Den Haag?

De overheid heeft de eenzijdige reflex om meer Haags geld te vragen deels aan zichzelf te wijten

De overheid heeft de eenzijdige reflex om meer Haags geld te vragen deels aan zichzelf te wijten. De uitbouw van de verzorgingsstaat is verlopen volgens het principe ‘wie betaalt, bepaalt’. Daarmee heeft de overheid de beleidsverantwoordelijkheid voor voorzieningen volledig naar zich toegetrokken. Het maatschappelijk initiatief is daarbij als zelfstandige beleidspartij van het toneel verdwenen. Later koos de overheid voor marktwerking en werd de aanbesteding ingevoerd, onder andere in de zorg. Maar laten vrijwilligers, fondsen en betrokken maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisaties zich aanbesteden?

In het huidige beleidsmodel zit een weeffout. Het is nog steeds een duaal model van óf de overheid óf de markt. Zie in dit verband de exponentiële groei van commercieel (bijscholings)onderwijs en commerciële medische zorg. Algemene voorzieningen zijn verdienmodellen geworden of dreigen dat te worden.

Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag

Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

Wat ontbreekt, is een hernieuwd contract tussen de overheid en het maatschappelijk initiatief. Het convenant ‘Ruimte voor Geven’ uit 2011 was hiervoor een aanzet. De overheid redt het niet alleen. Daar staat een betrokken maatschappelijk initiatief tegenover. Nederland is nog nooit zo rijk geweest; er is heel veel geld buiten de overheid. Een mixed economy of welfare, of in het Nederlands: een beleidsmodel van overheid, markt en maatschappelijk initiatief, kan perspectief bieden bij de vele opgaven die er liggen. De tijd is er rijp voor.

Theo Schuyt, hoogleraar aan de VU Amsterdam

Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag

Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

Politiek-bestuurlijke sensitiviteit

Politiek-bestuurlijke sensitiviteit

Als beleidsmedewerker of bestuurder in het sociaal domein navigeer je voortdurend tussen maatschappelijke opgaven, politieke druk en beperkte middelen. Weet jij hoe je in dat complexe krachtenveld van belangen en invloed effectief je positie bepaalt, tegengestelde belangen afweegt en toch beweging creëert? Vergroot je politiek-bestuurlijke sensitiviteit en maak meer impact met je adviezen.

schrijf u vandaag nog in

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heeft u al een account? Log in