In het regeerakkoord van het nieuwe minderheidskabinet-Jetten staat een zin waar een wereld achter schuil gaat: ‘Bij de herziening van de Kaderrichtlijn Water zet Nederland in op simplificatie.’ De Kaderrichtlijn Water is de Europese waterkwaliteitswet uit 2000, die eind volgend jaar een belissende deadline heeft.
Wat betekent dat: ‘simplificatie’ van Kaderrichtlijn Water?
Politiek Den Haag heeft het hierover, in navolging van Brussel.
Niet één lidstaat van de Europese Unie zal dan aan alle eisen voldoen. Ook Nederland niet, aangezien geen enkele van de 741 beschermde waterlichamen (rivieren, meren en grondwatervoorraden) voldoet aan alle ecologische en chemische vinkjes op de scorekaart. Elk land loopt daardoor kans op boetes uit Brussel.
Tegen die achtergrond spreekt het nieuwe kabinet over ‘simplificatie’. Waar komt dat woord ineens vandaan?
Opvallend in dat kader was ook een motie die onlangs grote steun kreeg in de Tweede Kamer, behalve van de dertig leden van GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren, Volt, DENK en SP. Het was een motie van SGP en Groep Markuszower, die de regering verzoekt ‘direct te starten met het versimpelen van de nationaal vastgestelde normen van de Kaderrichtlijn Water’.
Versimpelen, simpelere regels
Aanvankelijk had in de plaats van ‘versimpelen’ ‘versoepelen’ gestaan. Maar daarmee kon demissionair minister Robert Tieman van Infrastructuur en Waterstaat niet leven. Toen Tieman dit laatste benadrukte in het betreffende Kamerdebat ontstond er een opmerkelijk gesprek over de keuze van het juiste woord. Tieman: ‘Versoepelen kan ik niet toezeggen. Versimpelen wel.’
Dat vond de indiener van de motie, Kamerlid Hidde Heutink van Groep Markuszower, ook goed: ‘Dan maak ik er met uw welnemen “versimpelen” van.’ Maar voor Ines Kostić, Kamerlid van Partij voor de Dieren, ging dit te snel: ‘De minister zei dat die motie met het woord “versimpelen” oordeel Kamer krijgt. Maar wat betekent versimpelen precies?’ De demissionair minister: ‘Ik sorteer hier al voor op het regeerakkoord, waar die teksten ook in staan. Dat moeten we dan gaan invullen met elkaar: versimpelen, simpelere regels.’
Brussel
Het woord ‘simplificatie’ is afkomstig van de burelen van de Europese Commissie in Brussel, waar op 10 december vorig jaar een voorstel vandaan kwam voor het vereenvoudigen van de Europese milieuregels, evenals de bijbehorende administratieve lasten voor de lidstaten. Doel hiervan is het bewaken van de economische concurrentiepositie van de Europese Unie. Dit gaat terug op het rapport van de commissie-Draghi uit het najaar van 2024, waarin zorgen werden geuit over de economische slagkracht van de EU. In de Europese Commissie heeft de Letse oud-premier Valdis Dombrovskis ‘simplicatie’ in zijn portefeuille.
Twee voorbeelden
Tegen deze achtergrond wil de Europese Commissie in het tweede kwartaal van dit jaar de Kaderrichtlijn Water tegen het licht houden. Dat werd aangekondigd in het RESourceEU Action Plan, dat erop gericht is de EU qua grondstoffen minder afhankelijk te maken. De ambitie is om al in 2029 voor de helft minder gebonden te zijn aan importen. Het gaat vooral om zeldzame metalen voor de energietransitie en de Europese legers.
In september waren er al twee voorbeelden van wat versimpeling kan betekenen voor de Kaderrichtlijn Water. Toen stemden het Europees Parlement en de raad van EU-ministers ermee in om tijdelijke achteruitgang van waterlichamen toe te staan, onder voorwaarden. Ook mag vervuild water weer verplaatst worden.
De meest ethische
De Belgische premier Bart de Wever verwoordde een week geleden in de Vlaamse krant De Standaard het sentiment dat nu rondgaat in de Europese Unie: ‘Er is trouwens ook echt administratieve ontlasting nodig’, zei hij. ‘Dereguleren. Dat betekent: de ambitieniveaus pragmatischer invullen of herzien. We hebben nog allerlei mooie ambities rond waterkwaliteit, nitraat, habitatrichtlijn, die simpelweg betekenen dat je niet meer kunt ondernemen. Punt. (…) Al die mooie regeltjes waarmee wij onze bedrijven, in de landbouw of de industrie, de meest ethische van de wereld willen maken, daar moeten we echt eens mee stoppen.’
In elk geval Vlaanderen en Nederland zal dit type onvrede aangevuurd worden door specifiek de stikstofproblematiek. Kijken we naar de Europese Unie in zijn geheel, dan lijkt de 2027-deadline van de Kaderrichtlijn Water een belangrijkere bredere zorg. Eind vorig jaar noemde de Duitse industrie een vereenvoudiging van deze richtlijn ‘dringend noodzakelijk’. Ook brancheorganisaties uit de Europese grondstoffenproductie dienden kortgeleden bij de Europese Commissie een position paper in, met daarin onder meer een oproep om meer uitzonderingen op de kaderrichtlijn toe te staan.
Luxemburg het viest
Journalisten in Luxemburg weten dat het oppervlaktewater in hun land de laagste kwaliteit van de EU heeft. Van de 27 EU-landen leveren er 22 hun gegevens elektronisch aan, en kunnen ze online worden weergegeven door het Europese informatiesysteem Wise. Daaruit blijkt dat 65 procent van de Nederlandse oppervlaktewater een gematigde ecologische kwaliteit hebben, en 8,8 procent een slechte kwaliteit. In Luxemburg geldt dit laatste voor bijna 39 procent van de wateren. In België voor 16 procent, in Duitsland voor ruim 18 procent, in Kroatië voor 42 procent.
Overigens heeft Vlaanderen nog mazzel met Wallonië: in het Franstalige deel van België was een aantal jaren geleden 43 procent van de oppervlaktewateren in gunstige ecologische staat, in Vlaanderen maar 0,5 procent. Dat staat in het rapport van België dat vorig jaar uitkwam. Het voornaamste verschil moet zitten in de Vlaamse veeteelt, en de stikstof die daarbij uitspoelt.
96 procent
Kijken we naar de chemische kwaliteit van de oppervlaktewateren dan is in de EU gemiddeld 53 procent in slechte staat, en in Nederland liefst 90 procent. Maar in buurlanden Luxemburg, België en Duitsland heeft geen enkel oppervlaktewater een niet-slechte status. Een land als Kroatië doet het dan ineens veel beter, met ruim 80 procent in wel goede chemische staat.
In Nederland is het aanwezige grondwater voor 96 procent in goede staat, tegenover een Europees gemiddelde van maar 78 procent. Veel andere landen doen het op dit punt minder dan Nederland: Malta (0 procent), Tsjechië (44 procent), België (59 procent), Duitsland (60) en Frankrijk (77).
Kortom, geen enkel land in de EU zal eind volgend jaar zomaar genade vinden in de ogen van de Europese Commissie.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.