Advertentie
ruimte en milieu / Nieuws

VNG somt zijn lobbywensen op terwijl de woningbouw inzakt

De koepel van gemeenten publiceert haar lobby-toptien voor de komende drie jaar.

23 mei 2023
Bouwwerkzaamheden aan de nieuwe woontoren aan de Rijnhaven in Rotterdam.
Bouwwerkzaamheden aan de nieuwe woontoren aan de Rijnhaven in Rotterdam. ANP

Minister Hugo de Jonge van Volkshuisvesting meldde maandag in een Kamerbrief dat in 2024 de woningbouw naar verwachting 'een forse dip' zal doormaken. Dat betekent een deuk in zijn ambitie om tot en met 2030 900.000 extra woningen te bouwen. Bijna tegelijkertijd komt de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) nu naar buiten met een toptien van de punten waarop ze de komende drie jaar wil lobbyen bij het bouwministerie van De Jonge.

GZ-psycholoog Jeugd(zorg)

BMC
GZ-psycholoog Jeugd(zorg)

Data Scientist in publieke sector

BMC
Data Scientist in publieke sector

Hogere materiaal- en loonkosten

In de Kamerbrief meldde De Jonge dat vorig jaar tien procent van die 900.000 woningen (90.127 om exact te zijn) nieuw zijn gebouwd. Maar komend jaar wordt de invloed voelbaar van de verslechterde marktomstandigheden. De bouwkosten waren afgelopen maart 15 procent hoger dan in 2021, vooral door de duurdere materialen. Hogere loonkosten zullen, volgens hem, nog volgen.

Daarnaast is de rente sterk gestegen: voor huizenkopers, maar ook voor investeerders in huurwoningen zoals woningcorporaties. Begin 2023 werden daarom 13 procent minder woningen verkocht dan eind 2022.

Juist die woningcorporaties moeten doorbouwen als de financieel-economische wind in de markt tegen zit. Om scherp te zien hoe de corporaties ervoor staan, komt De Jonge in juni met een 'doorrekening van de Nationale prestatieafspraken voor woningcorporaties'. De minister wil voorkomen wat na de financiële crisis in 2008 gebeurde. Toen de woningmarkt in de jaren erna in het slop raakte, werd het de corporaties nog moeilijker gemaakt met de invoering destijds van de verhuurderheffing. Deze werd in 2013 onder toenmalig VVD-minister Stef Blok ingevoerd. Die verhuurderheffing is inmiddels weer afgeschaft.

Toevloed van arbeidsmigranten

Een belangrijke reden dat het woningtekort in Nederland eerder toeneemt dan afneemt, is de bevolkingsgroei. Die was in 2022 flink groter dan in 2021, meldt het CBS: 227.000 versus 115.000. Dit komt met name door de onverwacht grote migratie. De VNG ligt zijn vinger ook bij dat pijnpunt: in Nederland bevinden zich 600.000 tot 800.000 arbeidsmigranten en de groei is er nog niet uit volgens de uitzendbranche. Er is een 'nijpend gebrek aan goede huisvesting' voor deze mensen, maar de VNG wil niet dat De Jong aan gemeenten een 'taakstelling' oplegt.

Gemeenten moeten vrij kunnen denken, in overleg met andere gemeenten en met bedrijven in hun regio. De arbeidsmigranten moeten vooral in flexibele woningen komen. Het probleem is echter een gebrek aan locaties. Daarom pleit de koepelorganisatie voor meer regelruimte voor gemeenten om huisvesting te regelen op bedrijventerreinen en aan de randen van de stedelijke gebieden.

De spade de grond in 

In de regel gaat bij een nieuwbouwproject de spade pas in de grond als 70 procent van de geplande woningen is verkocht. De VNG heeft graag dat de bouw in zo'n geval al eerder begint. Dat zou kunnen als er een fonds is dat de nog onverkochte woningen opkoopt en eerst in de verhuur zet. In de Voorjaarsnota van het kabinet is inderdaad een Interdepartementaal Beleidsonderzoek aangekondigd, waarbij zo'n opkoopfonds onderzocht gaat worden. Zo'n opkoopregeling is bedoeld als een anticyclische ingreep: ook als een te groot deel van de potentiële kopers huiverig is om geld te lenen, kan de bouw van een woonwijk toch doorgaan.

Dwingen om te bouwen

Daarnaast kondigde Hugo de Jonge in zijn Kamerbrief aan dat hij binnenkort een tweede brief stuurt naar de Kamer over de soms slepende onderhandelingen met grondeigenaren. In die brief komt ook de 'bouwplicht' aan de orde: het dwingen van grondeigenaren om hun grond niet langer braak te laten liggen maar te bebouwen. Maar de VNG is daar tegen. 'Het lastige van een bouwplicht is dat je een eigenaar niet kunt dwingen om te investeren', schrijft de koepelorganisatie. Liever krijgt de VNG 'versnelde mogelijkheden voor onteigening wanneer er niets gebeurt'.

Handhaven van het Bouwbesluit

Tot slot vraagt de VNG nadrukkelijk aandacht voor de rol van gemeenten als handhaver van het Bouwbesluit. Van vergunning tot oplevering van een woning zijn gemeenteambtenaren in de weer als handhaver van de bouwvoorschriften. 'De tendens bij het rijk is om steeds meer verplichtingen rondom verduurzaming, die voortkomen uit eigen of Europees beleid, op te leggen bij gebouweigenaren, middels het Bouwbesluit.' De controle ligt dan bij de gemeente.

De VNG zegt soms geen enkel zicht te hebben gehad op nieuwe normen die het rijk bedacht heeft. Dat wil de koepelorganisatie niet langer. Daarom wil ze inzicht krijgen in de conceptbrieven die vanuit het ministerie van De Jonge aan de Eerste en Tweede Kamer worden gestuurd en bovendien een minder versnipperd overleg met datzelfde ministerie.

De VNG zal scherp moeten opletten, want in zijn laatste Kamerbrief herhaalde minister De Jonge dat hij vóór de zomer 'voorstellen' naar de Tweede Kamer stuurt 'voor aanscherping en verbreding van de milieuprestatie-eis en de verdergaande sturing op CO2'. Dit is onderdeel van zijn ambitie om circulair en klimaatvriendelijk bouwen te stimuleren.

Reacties: 3

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Hans Bakker
Arbeidsmigranten werken voornamelijk in kassen, slachterijen en distributiecentra. Als de arbeidsvoorwaarden op een normaal niveau zouden komen, dan waren deze economische activiteiten minder rendabel. Voorts geldt dat moet worden gekeken wat per saldo de voordelen van deze activiteiten voor Nederland zijn. Hoogleraren transporteconomie bijvoorbeeld, stellen dat “Nederland Distributieland” een versleten praatje is. We verliezen aan deze activiteiten. Voor de arbeidsmigranten geldt dat, zodra er een alternatief voor ze is, zij zullen stoppen met het werk. Dat hebben de Turken en Marokkanen ook gedaan in de land- en tuinbouw. Dus dan hebben we er weer meer inwoners bij en het distributiecentrum trekt wel weer een nieuw blik met arbeidsmigranten open. Dit zijn private lusten en zware publieke lasten. De situatie rond wonen, bevolkingsgroei, milieu en natuur is zeer urgent. We kunnen niet langer wachten. We zullen keuzes moeten maken ten aanzien van economische activiteiten die we wel en die we niet willen. Het kan niet zo zijn dat aan de ene kant wij juichen dat er eindelijk een CAO is voor de distributiecentra van de Albert Heijn en dat gemeenten elders ruimtelijk Polen Hotels faciliteren waarvan we weten dat, met fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, de sector zou moeten krimpen. We moeten streven naar duurzame arbeid. We hebben maar één land en als we dat verzieken, dan zijn we alles kwijt.
Hans Bakker
Lees de reflectie op arbeidsmigratie van Rits de Boer op het jaarverslag arbeidsinspectie 2021. https://www.nlarbeidsinspectie.nl/binaries/nlarbeidsinspectie/documenten/jaarverslagen/2022/05/09/jaarverslag-2021/reflectie-inspecteur-generaal-rits-de-boer-op-arbeidsmigratie-20220509.pdf

De huidige arbeidsmigratie vindt alleen plaats bij de gratie van het verschil tussen arm in midden europa en rijk in west europa. Daar is het vrij verkeer van arbeid in Europa nooit op bedoeld. Door gebruik te maken van armoede, worden in bepaalde sectoren zeer hoge winsten behaald, die worden betaald door de Nederlandse belastingbetaler.

Denk voorts als gemeenten maar eens goed na over de wijze waarop jullie arbeidsmigratie faciliteren. Al die nota’s over arbeidsmigratie die gemeenten maken, die galmen hoofdzakelijk de lobbys van lokale ondernemers.
Hielco Wiersma
De forse dip voor de komende jaren start reeds in 2023. Dit heeft o.m. te maken met de renteontwikkeling, de hoge grond- en bouwkosten en verkeerde overheidsmaatregelen in de midden-huursector, waardoor beleggers hard worden weggejaagd.
Advertentie