Verbouwen lost woningtekort niet op

Het beleid van het kabinet-Jetten om het woningtekort terug te dringen door bestaande gebouwen om te bouwen tot woningen is niet effectief, concludeert het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) in een rapport. Volgens het instituut moet het oplossen van de woningnood komen van de bouw van nieuwe woningen. Er kan niet worden gerekend op voldoende extra woningen via transformatie, woningsplitsing en optoppen, stellen de onderzoekers vast. Optoppen is het toevoegen van een extra woonlaag bovenop een bestaand gebouw om zo meer woningen te creëren.

Hoge verwachtingen

‘Sinds 2019 hebben achtereenvolgende bewindspersonen ingezet op een betere benutting van woningen en andere gebouwen. Beleidsinstrumenten zijn uitgebreid, budgetten verhoogd en aan de verschillende kanalen zijn hoge verwachtingen verbonden’, aldus het EIB. Zo mikt het kabinet op onder meer 15.000 extra woningen per jaar uit verbouwingen zoals optoppen. ‘De feitelijke ontwikkeling laat een tegengesteld beeld zien’, staat in het rapport van het EIB. Volgens de instantie levert de verbouwing van bestaande panden de afgelopen jaren juist steeds minder nieuwe woningen op.

Ongeschikte locaties

Via transformatie, bijvoorbeeld het ombouwen van een kantoorgebouw tot appartementen, zijn in het verleden wel veel extra woningen gecreëerd. ‘Maar het aantal transformatiewoningen laat al enige jaren een dalende trend zien. De meest geschikte objecten op goede woonlocaties zijn in eerdere jaren al benut. Wat resteert, ligt vaker op ongeschikte locaties, is gedeeltelijk verhuurd of kent hoge verbouwkosten’, aldus de deskundigen.

Hoge verbouwingskosten

Het economische instituut van ING waarschuwde eerder dit jaar al dat het kabinet zijn doel van extra woningen uit verbouwingen niet gaat halen. Volgens de bank worden deze verbouwingen financieel steeds minder aantrekkelijk. Dit komt doordat de huuropbrengsten te laag zijn door reguleringsmaatregelen, terwijl de verbouwingskosten fors zijn gestegen. Het woningtekort wordt daardoor nog lastiger terug te dringen.

Kabinet wil juist optoppen

De conclusies van het EIB staan haaks op de oproep van het kabinet aan gemeenten om het optoppen en splitsen van woningen te stimuleren. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting wil daarvoor belemmerende regels en ingewikkelde vergunningstrajecten wegnemen. Zij overweegt zelfs een instructieregel waarmee het rijk gemeenten kan voorschrijven hoe zij optoppen mogelijk moeten maken. Het EIB concludeert juist dat de verwachtingen van deze aanpak te hooggespannen zijn.