Uithoorn verliest rechtszaak tegen datacenter, en is blij

Het is een paradoxale situatie. Afgelopen woensdag verloor de gemeente Uithoorn een rechtszaak bij de Raad van State die ze voerde tegen de komst van een datacenter in het dorp De Kwakel. Maar twee weken eerder was op een foto te zien hoe de Uithoornse wethouder Jan Hazen een overeenkomst ondertekende over de levering van restwarmte vanuit precies datzelfde gewraakte datacenter.

Het illustreert de dubbelheid in Noord-Holland ten aanzien van de serverreuzen: ze vreten stroom, zijn lastig bij de aanpak van de netcongestie en nemen veel ruimte in, maar ze zijn ook belangrijk voor de economische ontwikkeling en kunnen een warmtebron zijn voor warmtenetten. En naar warmtebronnen wordt in de omgeving van de buurgemeenten Aalsmeer en Uithoorn hard gezocht, met oog op de verduurzaming van de grote tuinbouwsector in de regio.

Geen nieuwe datacenters

Op verzoek van de provincie Noord-Holland hadden Aalsmeer en Uithoorn de afgelopen jaren hun bestemmingsplannen aangepast, zodat er geen nieuwe datacenters met een vermogen groter dan vijf megawatt (MW) in hun gebied kunnen komen. De provincie wil datacenters namelijk clusteren in de gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer en in Hollands Kroon. De redenen hiervoor zijn de strijd tegen netcongestie en zorgen om de ruimtelijke impact.

Een probleem is dat zowel Aalsmeer en Uithoorn al vergunningsaanvragen voor een nieuw datacenter hadden liggen. In februari 2022 was het omvangrijke groente- en fruitbedrijf Levahrt in De Kwakel failliet gegaan, waarna er een nieuwe gebruiker gezocht werd voor de 24.000 m2 aan ruimte. Voor een koopsom van 30 miljoen euro kwam het distributiecomplex in handen van de Amsterdamse vastgoedontwikkelaar BACT B.V., die op de locatie met Switch Datacenters een datacentrum van ongeveer 60 MW wil neerzetten. Op 1 juni 2023 wijzigde de gemeenteraad van Uithoorn het bestemmingsplan ten ongunste van datacenters, maar op 19 augustus 2022 al had BACT een vergunningsaanvraag gedaan. Zowel de lagere rechter als nu ook de Raad van State vinden dat de vastgoedontwikkelaar recht heeft op die vergunning.

Verlies nemen

Het Uithoornse gemeentebestuur zal zijn verlies graag nemen. Afgelopen juli zette wethouder Jan Hazen zijn handtekening namelijk onder een akkoord met een collectief van glastuinbouwers en Switch Datacenters over de aanleg van een warmtenet dat gevoed zal worden met restwarmte uit het aangevochten datacentrum. ‘De glastuinbouw staat voor een grote verduurzamingsopgave’, was zijn statement. ‘Dit project kan een belangrijke bijdrage leveren door tuinders toegang te geven tot een alternatief voor aardgas op basis van datathermie.’

Ook de provincie Noord-Holland zal niet rouwig zijn. De provincie wil bij nader inzien zeldzame uitzonderingen maken op het strikte datacenterbeleid. De gemeente Diemen mag bijvoorbeeld met hetzelfde Switch Datacenters aan de slag met een nieuwe severreus vlakbij Amsterdam Science Park, die ook restwarmte aan een warmtenet zou kunnen leveren. De gemeente Aalsmeer mag een vergunning geven aan het nieuwe Datacenter Eastenders, dat eveneens vóór de wijziging van het bestemmingsplan een vergunningaanvraag indiende en restwarmte kan gaan leveren aan lokale tuinders.

Wel in bezwaar

Aanvankelijk ging de provincie wel in bezwaar tegen deze laatste vergunning, iets wat namens Eastenders werd aangevochten door advocatenbureau GreenbergTraurig. Dat deed afgelopen maart een Woo-verzoek en wilde openbaarmaking van alle voor de besluitvorming relevante ‘interne en externe correspondentie, adviezen, aanvragen, rapporten, memo's, concepten van stukken, sms-, whatsapp- of andere berichten, bijlagen bij stukken’.

Ter onderbouwing stelde de advocaat: ‘Graag wijs ik erop dat er voor Eastenders zeer veel op het spel staat. Zonder positieve beslissing op bezwaar uiterlijk op de bovengenoemde datum dreigt voor Eastenders een schadepost van meer dan EUR 10 miljoen. Het is niet uitgesloten dat de gemeente daarvoor aansprakelijk is (…).’

Afgelopen juli besloot de provincie Noord-Holland de vergunningverlening voor dit datacenter in Aalsmeer alsnog toe te staan. In dezelfde brief meldt de provincie dat er verder nog ongeveer twintig vergunningsaanvragen voor datacenters liggen, maar dat die wel allemaal binnen de drie clustergemeenten vallen.