‘Onbegrijpelijk dat rijk nog steeds met ander beeld komt’

Branchevereniging Cascade reageert met grote wrevel op het besluit deze week van staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur en Waterstaat om geen onmiddelijke actie te ondernemen tegen dreigende tekorten in de hoeveelheid primaire grondstoffen voor de woningbouw. Zand en grind, die in Nederland vaak uit rivieren worden gewonnen, zijn cruciaal voor de betonproductie. De vereniging laat weten al jarenlang te waarschuwen voor ‘toekomstige tekorten aan nationaal gewonnen bouwgrondstoffen, onderbouwd met cijfers en analyses’ en ‘vindt het onbegrijpelijk dat de overheid nu nog steeds tot een wezenlijk ander beeld lijkt te komen’.

Cascade vertegenwoordigt Nederlandse bedrijven die zand, grind en klei winnen in met name de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Het zou steeds moeilijker zijn om bij provincies ontgrondingsvergunningen te krijgen. Maar Bertram denkt zelf dat er de komende tien jaar geen zandtekorten zullen ontstaan, en dat het gebrek aan grind met behulp van import kan worden opgelost. Zij baseert zich op gesprekken met provincies en Rijkswaterstaat.

Gevaarlijke aannames

Volgens Cascade baseert de minister zich op ‘gevaarlijke aannames’. Bertram belooft in haar Kamerbrief van deze week wel dat ze de marktontwikkelingen nauwgezet laat monitoren de komende jaren. De vereniging vindt dat echter risicovol, omdat winningsprojecten jarenlange voorbereidingen nodig hebben. ‘Tegen de tijd dat de rijksoverheid eventuele tekorten daadwerkelijk constateert, is het in de praktijk hoogstwaarschijnlijk te laat om tijdig bij te sturen’, stelt Cascade.

Niet voor het eerst

Het is niet voor het eerste dat de winbedrijven van zand, klei en grind zich zorgen maken over de vergunde ruimte die zij krijgen. Een voorloper van Cascade, de Federatie van Ontgrondende Bedrijven (FODI), slaakte in 2001 vergelijkbare noodkreten. De federatie klaagde destijds eveneens over stroperige vergunningsprocedures. ‘In Nederland roepen projecten die veel ruimte claimen tegenwoordig al snel spanningen op’, meldde FODI toen. ‘Veel mensen hechten grote waarde aan het behoud van het landschap en de leefomgeving, en verzetten zich tegen nieuwe plannen.’ In diezelfde periode werd de provincie Gelderland door zeven zandbedrijven voor de rechter gedaagd, omdat ze een grootschalige winlocatie bij Maasbommel schrapte na aanhoudend verzet hiertegen van een gemeente en inwoners.

In die tijd legde het rijk taakstellingen op aan provincies, met daarin omschreven hoeveel grondstoffen zij op hun grondgebied moesten laten winnen. Vanaf 2003 is die dwingende nationale regie ingeruild voor marktwerking, waarbij provincies met medewerking van gemeenten ontgrondingsvergunningen kunnen verlenen.