IJsselmeer als bouwput is infantiele kortzichtigheid

De toekomst van Nederland is niet verdampt maar ingeruild. Ingeruild voor het kortetermijndenken van de ‘greed is good’-lobby waar geld verdienen ten koste van alles gaat. Dat weegt zwaarder dan water, natuur en gezondheid. Zo lijkt het IJsselmeergebied niet langer onaantastbaar.

Waterkwaliteit is geen bijzaak. Het is de ruggengraat van onze samenleving. Het oppervlaktewater als complex web van sloten, grachten, rivieren en meren houdt ecosystemen overeind en beschermt onze volksgezondheid. Met moeite wordt de vervuiling door meststoffen en zware metalen teruggedrongen. Ondertussen sluipen de nieuwe bedreigingen zoals microplastics, PFAS, medicijnresten of meststoffen naar binnen. Onzichtbaar, hardnekkig en overal. En onze eigen giftige afvalwaterketen blijft deze cocktail van vervuiling voeden.

Intussen neemt de druk toe. Klimaatverandering maakt zowel stad als platteland kwetsbaar. Hevige regenval, dreigende overstromingen, langdurige droogte en hittestress volgen elkaar in steeds sneller tempo op. Waterleidingbedrijven en waterschappen luiden al jaren de noodklok. Gemeenten investeren, maken plannen, passen infrastructuur aan. Overal in Nederland wordt gewerkt aan klimaatadaptatie van waterberging tot verkoeling, van slimme riolering tot ondergrondse oplossingen voor grondwater. Geen vrijblijvende luxe, maar pure noodzaak om schade, ontwrichting en gevaar te voorkomen.

Daarom is in 2018 afgesproken dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig moet zijn. Geen loze belofte maar een gezamenlijke koers van gemeenten, waterschappen en provincies. Samen werken in 45 regio’s, bouwend aan een toekomst die tegen een stootje kan. En dan komt er uit het niks een plan om te bouwen in het Markermeer. Een gebied dat onderdeel is van het IJsselmeer. Een Natura 2000-gebied dat geldt als cruciale schakel voor de biodiversiteit. Een plek voor rustende trekvogels en paaiende vissen. Een ecosysteem eist bescherming en geen bulldozers.

De nieuwe plannen zijn niet tegenstrijdig maar ondermijnend. Natuurdoelen worden nu al niet gehaald. Het IJsselmeergebied staat onder druk door opstapeling van al genoemde gifstoffen. Niet te vergeten de gebouwde sneue windturbines. Ecosystemen van vogels, vissen, planten en alles wat hen verbindt wankelen. De Markerwadden en de klimaatbuffer van het Noord-Hollandse drinkwaterbedrijf PWN dat experimenteert met waterzuiverende planten zijn hoopvol. Het IJsselmeerreservoir tegen het oprukkende drinkwatertekort is immers al sinds jaar en dag bekend. Hoe dan ook is een gezond IJsselmeergebied de basisvoorwaarde voor voldoende drinkwater, natuur, recreatie en economie. En herstel vraagt tijd, ruimte en vooral consistent beleid.

Herstel wordt nu onder druk van de bouwlobby genegeerd. Alsof je een fundering sloopt en er tegelijk een verdieping bovenop zet. Wat dreigt is niets minder dan het inpolderen van zo’n 5000 voetbalvelden voor meer rijtjeshuizen in de Markermeer. Geen vooruitgang maar een stap terug. Ook een dikke middelvinger naar alle afspraken, alle plannen, alle mensen die keihard werken aan een duurzame toekomst. Naar de belofte dat bouwen hand in hand kan gaan met natuur, met klimaat, met gemeenschap. In plaats daarvan een uitgestoken hand en gespreid bedje voor vastgoedcowboys.

Maar dit is geen onvermijdelijk lot. Dit is een infantiele politieke keuze die te keren is. Het IJsselmeergebied is het Blauwe Hart van Nederland dat beter verdient. Het vraagt om handhaven van het volwassen besluit voor de lange termijn. Voor schoon water en levende natuur voor Nederland dat bestand is tegen wat komt. Niet alleen voor vandaag maar ook een leven voor komende generaties.