Er is een convenant gewasbescherming, maar: op hoofdlijnen

Onder leiding van oud-politicus Gert-Jan Segers is dinsdag in Den Bosch een convenant op hoofdlijnen ondertekend voor het terugdringen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de akkerbouw en tuinbouw. Landbouwstaatssecretaris Silvio Erkens zette een krabbel, evenals boerenclubs LTO en NAJK, brancheorganisaties BO Akkerbouw en Greenport NL, en overheidskoepels VNG en Unie van Waterschappen. Tot slot zette het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) een handtekening. Toch is nog veel onzeker. De reductiedoelen bijvoorbeeld zijn nog niet bepaald.

Bovendien zijn de handtekeningen van de VNG en Unie van Waterschapen onder voorbehoud van de goedkeuring van hun leden, en houdt het Interprovinciaal Overleg (IPO) de pen in elk geval op zak totdat de betrokken gedeputeerde staten zich op 10 september over de afspraken kunnen buigen. Ander partijen aan tafel willen sowieso niet tekenen: natuurorganisaties Natuur en Milieu en LandschappenNL onderhandelden mee maar blijven ontevreden.

Te vaag

‘Op belangrijke punten is de tekst te vaag en laat die veel ruimte voor verschillende interpretaties’, zegt Natuur en Milieu-directeur Rob van Tilburg. ‘Dat geeft ons te weinig houvast en vertrouwen in de uitwerking om onze handtekening eronder te zetten.’ Van Tilburg mist in het convenant het ‘voorzorgsbeginsel’ wat betreft de mogelijke schade die gewasbeschermingsmiddelen aanbrengen aan beschermde natuurgebieden en de gezondheid van mensen.

De akkerbouw- en tuinbouwsector zetten weliswaar zelf wel een handtekening, maar blijven eveneens op hun hoede. ‘Onze handtekening staat voor een intentie om te komen tot een akkoord’, zegt directeur André Hoogendijk van BO Akkerbouw. ‘Cruciale onderdelen moeten nog verder uitgewerkt worden om het convenant succesvol te laten zijn.’ Dit staat in een persbericht dat LTO, NAJK, Greenports Nederland en BO Akkerbouw samen hebben uitgebracht.

Hoeveel geld?

Een twistappel is de hoeveelheid geld die het rijk op tafel legt de komende veertien jaar, aangezien ‘2040’ het doeljaar is. Dat moet volgens hen meer zijn dan de 250 miljoen euro die het kabinet nu aanbiedt. ‘Bij zware ingrepen dienen telers volledig gecompenseerd te worden’, zegt NAJK-bestuurder Hilde Coolman. Net als in het kader van de stikstofaanpak moeten boeren ook in het dossier van gewasbeschermingsmiddelen genoeg keuzemogelijkheden hebben, zegt Coolman, ‘inclusief de mogelijkheid om te kiezen voor extensivering, verplaatsing of uitkoop. Daar zetten we ons in de verdere uitwerking keihard voor in.’

Eind 2026

Eind dit jaar moeten er concrete deelconvenanten op papier staan en ondertekend zijn. Er komt dan een nationaal reductiedoel, met voortgangsevaluaties in 2030, 2035 en tot slot 2040. Later komen er nadere reductiedoelen per sector. Geïnspireerd door de eerdere aanpak om minder antibiotica te gebruiken, komt er ook nu een onafhankelijke gegevensautoriteit. Die moet uiterlijk in december zijn opgericht.

Als tuinders en boeren minder van de huidige gewasbeschermingsmiddelen mogen gebruiken, zijn er wel alternatieven nodig. Om dit te bereiken komt er een innovatieprogramma, en onderhandelt Erkens in Brussel om bepaalde duurzamere middelen sneller op de markt te krijgen. In oktober informeert de staatssecretaris de Tweede Kamer opnieuw. In september wordt naar verwachting een technische briefing in de Kamer georganiseerd.