In Midden-Holland liggen plannen voor ongeveer 20.000 nieuwe woningen. Toch dreigt een belangrijk deel daarvan niet gebouwd te worden. Niet omdat er geen locaties zijn of omdat gemeenten niet willen bouwen, maar omdat woningcorporaties onvoldoende financiële ruimte hebben. De woningzoekende inwoner betaalt de prijs: een wachttijd van acht tot tien jaar voor een sociale huurwoning is inmiddels geen uitzondering meer. Tegelijkertijd neemt ook het aantal mensen zonder stabiele woonplek toe.
Corporaties kunnen meer bouwen als Den Haag de ruimte geeft
Woningcorporaties komen bijna 20 miljard euro tekort om alle afgesproken investeringen te kunnen uitvoeren.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart stond wonen in veel gemeenten bovenaan de politieke agenda. Dat is begrijpelijk: voor steeds meer inwoners is het vinden van een betaalbare woning een jarenlang gevecht. Maar terwijl gemeenten plannen maken en bouwlocaties ontwikkelen, lopen woningcorporaties tegen een groeiend probleem aan: de investeringsruimte om die woningen daadwerkelijk te bouwen ontbreekt.
Uit een recente doorrekening van de Nationale Prestatieafspraken blijkt dat woningcorporaties bijna 20 miljard euro tekortkomen om alle afgesproken investeringen in nieuwbouw, onderhoud en verduurzaming tot 2034 te kunnen uitvoeren. Zonder extra investeringsruimte zullen corporaties hun plannen dus noodgedwongen moeten terugschalen. Precies op het moment dat de woningnood het grootst is.
Zonder extra investeringsruimte zullen corporaties hun plannen noodgedwongen moeten terugschalen.
De wethouders Wonen van regio Midden-Holland
En waarom is de nood zo hoog? In de jaren '70 en '80 was het niet ongebruikelijk dat er 70.000 tot 75.000 sociale huurwoningen per jaar werden bijgebouwd. Begin jaren '90 lag de productie nog rond 25.000 per jaar en bestond ongeveer 40 procent van de totale woningvoorraad uit sociale huur. Door massale verkoop is vandaag de dag de voorraad sociale huurwoningen afgenomen naar 28 procent en bouwen woningcorporaties landelijk nog slechts iets meer dan 20.000 woningen per jaar.
Corporaties bouwen niet alleen nieuwe woningen, maar investeren ook in sterke wijken, leefbaarheid, verduurzaming en onderhoud van hun bestaande woningvoorraad. Ook is afgesproken dat zij middenhuurwoningen realiseren voor huishoudens die te veel verdienen voor sociale huur, maar voor wie kopen of vrije sector huren vaak onbetaalbaar is. In de praktijk komt deze productie nauwelijks van de grond, omdat ook daarvoor de financiële ruimte ontbreekt.
Het nieuwe kabinet zegt grootse bouwplannen te hebben, maar structurele oplossingen blijven uit. Met als gevolg dat een groot deel van het investeringsgat blijft bestaan. De financiële slagkracht van corporaties is de afgelopen decennia stelselmatig ingeperkt door overheidsbeleid. Zo betaalden corporaties jarenlang miljarden aan verhuurderheffing en betalen zij vennootschapsbelasting alsof zij commerciële bedrijven zijn.
Die vennootschapsbelasting kost de sector jaarlijks veel geld dat dus niet naar nieuwe woningen gaat. Het afschaffen van deze belasting zou corporaties ongeveer 1,5 miljard euro extra investeringsruimte geven per jaar. Daarmee kunnen zo’n 150.000 extra sociale huurwoningen worden gebouwd, heeft koepelorganisatie Aedes berekend. Tegelijk verdwenen projectsubsidies voor sociale woningbouw die vroeger een belangrijke motor waren achter de bouw van betaalbare woningen.
Met als gevolg dat gemeenten en corporaties mogelijkheden zien voor duizenden woningen, maar projecten moeten faseren of uitstellen omdat de investeringsruimte onvoldoende is. De regio Midden-Holland laat dat scherp zien. In gemeenten als Gouda, Waddinxveen, Zuidplas, Krimpenerwaard en Bodegraven-Reeuwijk liggen tot 2030 plannen voor ongeveer 20.000 nieuwe woningen. Daarvan moet 30% een sociale huurwoning zijn, 4000 staan al concreet gepland. Toch dreigt een deel van deze woningen niet te worden gebouwd. Niet omdat gemeenten tegenwerken of omdat er geen bouwgrond is, maar omdat het financieringsmodel waar corporaties al decennia op draaien - investeren met leningen die worden terugbetaald uit huurinkomsten - tegen zijn grenzen aan is gelopen. De rek is eruit.
Bij tijdelijke huisvestingsprojecten lopen corporaties tegen dezelfde grenzen aan.
De wethouders Wonen van regio Midden-Holland
Het probleem speelt overigens niet alleen bij reguliere woningbouw. Bij tijdelijke huisvestingsprojecten lopen corporaties tegen dezelfde grenzen aan. Terwijl het rijk vraagt om versneld woningen te realiseren voor aandachtsgroepen zoals spoedzoekers en statushouders, volgen daar lang niet altijd extra middelen bij.
De gevolgen zijn schrijnend. Woningzoekenden hebben te maken met wachttijden van 8 tot 10 jaar voor een sociale huurwoning en het aantal mensen zonder dak boven het hoofd neemt toe. De nood is hoog en vraagt om stevige keuzes. Meer investeringsruimte voor woningcorporaties is een directe manier om de bouw van betaalbare woningen te versnellen. De locaties zijn er. De plannen zijn er. De gemeenten in Midden Holland en woningcorporaties staan klaar. Den Haag moet nu de financiële ruimte geven om te bouwen.
De wethouders Wonen van regio Midden-Holland: Ria Boere (gemeente Krimpenerwaard), Jan Willem Schuurman (gemeente Zuidplas), Albert Kerssies (gemeente Waddinxveen), Dirk-Jan Knol (gemeente Bodegraven-Reeuwijk) en Jan Kees Oppelaar (gemeente Gouda).
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.