Al meer dan 20 jaar duurzame warmte uit eigen bodem in woonwijk Leeuwarden

De energietransitie vraagt om oplossingen die niet alleen duurzaam zijn, maar ook betrouwbaar op de lange termijn. Terwijl veel gemeenten werken aan hun warmteplannen, bestaan er in Nederland al veel aardgasvrije woonwijken waar bodemenergie al tientallen jaren succesvol wordt toegepast. De Vegelinbuurt in Leeuwarden is daar een treffend voorbeeld van.

In 2004 werd in de Vegelinbuurt, een stedelijk sloop-/nieuwbouwproject in Leeuwarden, gekozen voor een destijds vooruitstrevende oplossing. In totaal werden 110 woningen uitgerust met een bodemgekoppelde warmtepomp in combinatie met een warmteterugwinsysteem (WTW). Waar warmtepompen tegenwoordig steeds vaker worden toegepast, was dat ruim twintig jaar geleden nog verre van vanzelfsprekend.

De keuze voor een bodemgekoppelde warmtepomp betekende dat bewoners hun woningen direct konden verwarmen met duurzame energie uit de ondergrond. Daarmee liep het project ver vooruit op de huidige ambities rond aardgasvrij wonen.

Lange termijn

Inmiddels zijn we ruim twintig jaar verder. De oorspronkelijke warmtepompen hebben gedurende die periode betrouwbaar gefunctioneerd en zijn recent vervangen door nieuwe exemplaren. De bodemlussen in de ondergrond blijven daarbij gewoon in gebruik. Dat onderstreept een belangrijk voordeel van bodemenergie: de infrastructuur in de bodem heeft een zeer lange levensduur en vormt daarmee een duurzame investering voor de lange termijn. Voor woningcorporaties en gemeenten is dat een relevant gegeven.

Vroeg praktijkvoorbeeld

Het project wordt binnen de sector nog altijd genoemd als een vroeg praktijkvoorbeeld van een aardgasvrije warmtevoorziening in de woningbouw. Tegelijkertijd leverde het project een waardevolle les op die ook vandaag nog actueel is: Nieuwe techniek vraagt om het goed meenemen van de bewoners en goede communicatie. In 2004 waren warmtepompen voor veel bewoners onbekend. Het project maakte ook duidelijk dat gebruikers goed geïnformeerd moeten worden over de werking van het systeem en wat dit betekent voor het gebruik in hun woning.

Van pionieren naar volwassen markt

De Vegelinbuurt ontstond in een tijd waarin regelgeving rondom bodemenergie nog beperkt was. Veel van de huidige kwaliteitsrichtlijnen, certificeringen en wettelijke kaders bestonden toen nog niet. Het succes van dergelijke projecten was daardoor sterk afhankelijk van de kennis, ervaring en kwaliteitsambities van de betrokken partijen.

Sindsdien heeft de sector een grote ontwikkeling doorgemaakt. Nederland telt inmiddels duizenden woningen en gebouwen die gebruikmaken van bodemenergie. Tegelijkertijd zijn kwaliteitsborging, certificering en toezicht verder geprofessionaliseerd. Dat maakt het voor gemeenten eenvoudiger om bodemenergie op een verantwoorde manier onderdeel te laten zijn van hun warmtebeleid.

Waardevolle lessen voor gemeenten en woningcorporaties

Juist nu gemeenten keuzes maken voor de inrichting van nieuwe woonwijken en de verduurzaming van bestaande buurten, kan het waardevol zijn om te kijken naar projecten die hun betrouwbaarheid al hebben bewezen. Gemeenten, woningcorporaties en bewonersinitiatieven hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Bestaande projecten bieden waardevolle inzichten in prestaties, beheer, bewonerservaringen en de langetermijnwaarde van duurzame warmtevoorzieningen.