Beperking van het demonstratierecht is onnodig en doet ‘meer kwaad dan goed’, concludeert de Nationale ombudsman in een onderzoeksrapport. De politiek wordt daarin opgeroepen het demonstratierecht juist ‘in woord én daad’ te beschermen.
Ombudsman vindt inperken demonstratierecht onnodig en onwenselijk
Beperking van het demonstratierecht is onnodig en doet ‘meer kwaad dan goed’, concludeert de Nationale ombudsman in een onderzoeksrapport.
Niet nog meer wetgeving
De onderzoekers spraken onder meer met medewerkers van de politie en gemeenten, juristen en demonstranten zelf. ‘Door dit onderzoek is mij glashelder geworden dat er geen behoefte is aan nog meer wetgeving om demonstraties te kunnen beperken’, schrijft ombudsman Reinier van Zutphen in het voorwoord.
Onder druk
Volgens hem biedt de huidige wet al ‘genoeg mogelijkheden om demonstraties ordelijk te laten verlopen en waar nodig proportioneel te begrenzen’. Toch doen politici daar regelmatig voorstellen over. Volgens de ombudsman richten politiek en overheid zich ‘te veel op risicobeheersing en het beperken van overlast, waardoor burgers zich ontmoedigd voelen om te demonstreren’. Hij ziet het als een van de factoren die ertoe leiden dat het demonstratierecht steeds verder onder druk staat.
Beperkingen opleggen
Het overgrote deel van de demonstraties ‘verloopt zoals dat moet’, maar de ombudsman heeft ook een flinke lijst met kritiekpunten. Zo leggen gemeenten regelmatig beperkingen op ‘die op gespannen voet staan met het demonstratierecht’. Sommige doen dat zelfs standaard wanneer een demonstratie is aangekondigd.
Politiegeweld
Ook het aantal klachten over politiegeweld bij demonstraties neemt toe. Van Zutphen is kritisch over de klachtenprocedure bij de politie. ‘De politie stelt klachten regelmatig ten onrechte buiten behandeling en gegronde klachten dragen voor burgers niet zichtbaar bij aan een verandering in de werkwijze van de politie.’
Inzage
Ook verzoeken van burgers om inzage te krijgen in gegevens die over hen zijn verzameld, duren lang. ‘Het blijft voor burgers vaak onduidelijk welke gegevens over hen zijn verzameld en waarom.’
Vreedzaam
De ombudsman merkt op dat er veel aandacht is voor demonstraties die uit de hand lopen, zoals het protest tegen de noodopvang van asielzoekers in Loosdrecht, dat uitmondde in rellen en brandstichting. Zulk geweld valt echter buiten het demonstratierecht. ‘Demonstratierecht gaat over het vreedzaam uiten van een mening. Rellen heeft daar niets mee te maken.’
Essebtieel recht
‘Het recht om je overtuigingen in het openbaar kenbaar te maken zonder daarvoor bestraft te worden, is essentieel voor een vrije samenleving’, schrijft Van Zutphen verder. ‘Het is in 2026 nog steeds een recht dat met enige regelmaat bevochten moet worden.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.