Ruim een maand na de gewelddadige oudejaarsnacht verschenen vele analyses en afkeuringen.
De kans is groot dat volgend jaar hetzelfde gebeurt, tenzij de aanpak drastisch verandert. Er is een andere aanpak van gemeenten nodig, met meer betrokkenheid van maatschappelijke organisaties. Daarnaast is ook een nieuwe aanpak door politie, Openbaar Ministerie en rechtspraak noodzakelijk.
Minder geweld: het kan gewoon!
Tijdens de oudejaarsnacht was er weer sprake van veel geweld. Dat kan anders, vindt voormalig hoofdcommissaris Pier Eringa.
De afgelopen jaren laten een patroon zien. Er was steeds harder geweld tegen hulpverleners. Nog niet eerder werd de politie zo zwaar bestookt met levensgevaarlijk vuurwerk. In de nacht was het aantal aanhoudingen zeer laag. Dat kan anders. Evaluaties laten zien waar, wanneer en door wie de narigheid is veroorzaakt. Toch is het ieder jaar weer hetzelfde liedje.
De verwachting dat een vuurwerkverbod en hardere strafeisen zullen helpen, is onterecht. Deze tijd vraagt om een bredere en andere aanpak. Dat begint met een tijdige start. Winnen is op tijd beginnen.
Veel meer nadruk zou moeten liggen bij gemeenten en maatschappelijke organisaties. Allereerst is het van belang de eigen gemeenschap goed te kennen. Ken je pappenheimers. Start nu al met het geven van complimenten aan wijken waar het goed ging. Die zijn er immers ook. Hier valt veel van te leren over hoe politie en hulpverleners niet nodig zijn. Een mooi voorbeeld is Noord-Friesland. Daar ging het een paar keer op rij mis, maar dit jaar is het door een actievere inzet van de gemeenschap een mooie nacht geworden.
Ik ben ervan overtuigd dat een actieve houding van gemeenten veel verschil kan maken. Dit geldt zowel in de voorbereiding als op de avond zelf. Nu komend jaar het vuurwerkverbod ingaat, weet je al dat er veel festiviteiten en vertier nodig zijn. Verveling leidt tot vuurtjes stoken en het plagen van de politie.
Wat op de lange termijn echt gaat helpen, is een veel grotere pakkans, snelle en adequate straffen en een jarenlange meldingsplicht voor oudejaarsboeven
Alle hens aan dek waar het (vaker) misgaat. Vooraf is vaak al bekend waar de mogelijke brandhaarden zijn. Meestal zijn dat de grotere steden, maar ook daar is het sterk wijkafhankelijk. Scholen kun je vragen om de misstanden van afgelopen jaren indringend aan de orde te stellen. Ouders van risicojeugd verdienen het om aangesproken te worden op hun verantwoordelijkheid. Uiteraard zal dit niet bij alle gezinnen succesvol zijn, maar veel families deugen wel. Sportverenigingen kun je uitdagen hun leden te vragen zich ook buiten het sportveld behoorlijk te gedragen, óók op oudejaarsavond. Waarom geen maatregelen richting leden die zich hebben misdragen?
Jongerenwerkers zijn er niet voor niets. Laat hen de komende maanden al in actie komen richting potentiële raddraaiers voor oud en nieuw. Dit vraagt om een veel proactievere houding.
Tot slot politie en justitie. Zij dienen te zijn wat ze horen te zijn: het laatste redmiddel. Nu worden ze gezien als het eerste redmiddel en tevens als de frontlinie van oudejaarsavond. Niet goed! Politie en Openbaar Ministerie kunnen in de maanden voorafgaand aan de nacht veel meer doen aan preventie. Ook hier geldt: ken uw clientèle en begin op tijd met contact leggen en – waar nodig – hinderlijk volgen. Jeugdagenten dienen namen en gezichten al ver van tevoren in hun opschrijfboekje te hebben. Van hen mag worden verwacht dat zij groepen en verbanden in beeld hebben. Boefjes moeten in de zomer al worden gewezen op de gevolgen van fout gedrag.
Alle politiemensen en BOA’s zou ik nu alvast aankondigen dat zij dit jaar maximaal verlof mogen opnemen tijdens de kerstdagen. Dan is er immers toch weinig te doen. Daartegenover staat dat minimaal verlof wordt toegestaan op oudejaarsavond. Dan zou het bevoegde gezag de maximaal haalbare hoeveelheid blauw op straat moeten hebben. Het potentiële aantal politiemensen ligt tegenwoordig rond de 65.000.
Steek die mensen niet in ME-tenue. Dat lokt veelal agressie uit. Wat wel helpt, is het inzetten van veel aanhoudingscapaciteit op straat. Niet slechts 250 aanhoudingen die nacht, maar de doelstelling leggen op 2.500. Organiseer nu alvast bussen en sporthallen om die grote aantallen te kunnen verwerken. Kondig een verlofstop af voor officieren van justitie en rechters in de eerste weken van januari, om voldoende vervolgings- en zittingsdagen te kunnen plannen. Wat op de lange termijn echt gaat helpen, is een veel grotere pakkans, snelle en adequate straffen en een jarenlange meldingsplicht voor oudejaarsboeven. Zij mogen het feest vele jaren niet meer op straat meemaken.
Bovenstaande zal vast stuiten op juridische en praktische bezwaren. Maar misschien is dát wel het grootste probleem: het niet aandurven om de aanpak op onorthodoxe wijze te veranderen.
Pier Eringa, voormalig hoofdcommissaris, gemeentesecretaris en brandweerman.
Huidig voorzitter van de Raad van Bestuur van Gelre ziekenhuizen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.