Gemeenten hebben met grote regelmaat te maken met demonstraties. Tegen de komst van een azc, de sluiting van een zwembad of ander beleid van het gemeentebestuur. De demonstranten kunnen dan rekenen op belangstelling van de gemeente. Maar hoe ver mag die belangstelling aan? Mag een ambtenaar bijvoorbeeld sociale media afspeuren, foto's van demonstranten bewaren of namen van actievoerders registreren?
Mag dat eigenlijk? Mag een gemeente demonstranten volgen op social media?
Mag een ambtenaar sociale media afspeuren, foto's van demonstranten bewaren of namen van actievoerders registreren?
Afschrikkend effect
Het korte antwoord luidt: informatie verzamelen mag over demonstraties, maar niet zomaar over demonstranten. In het rapport Demonsteren in beeld van 9 november waarschuwt het College voor de Rechten van de Mens dat het verzamelen van persoonsgegevens een afschrikkend effect kan hebben. Mensen kunnen besluiten thuis te blijven uit angst dat hun deelname wordt geregistreerd.
Een burgemeester is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde. Daarom mag een gemeente informatie verzamelen over de locatie, route, verwachte opkomst en mogelijke veiligheidsrisico's van een demonstratie. Ook mag zij contact onderhouden met organisatoren.
Geen geldige reden
Maar het demonstratierecht is vastgelegd in artikel 9 van de Grondwet. De Wet openbare manifestaties bepaalt onder welke voorwaarden een burgemeester beperkingen mag opleggen. De inhoud van het protest of kritiek op het gemeentebestuur is daarvoor geen geldige reden.
Ook openbare informatie op internet mag niet onbeperkt worden verzameld. Het bekijken van een openbare aankondiging is iets anders dan het systematisch volgen van individuele actievoerders. Voor verwerking van persoonsgegevens is een wettelijke grondslag nodig en gelden de eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit. Politieke opvattingen genieten bovendien extra bescherming onder de AVG.
De politie beschikt over andere bevoegdheden dan gemeentelijke ambtenaren. Dat de burgemeester verantwoordelijk is voor de openbare orde, betekent niet dat de gemeente zelfstandig politietaken mag uitvoeren.
Veiligheidsrisico
Het College pleit voor meer transparantie over welke gegevens over demonstranten worden verzameld, waarom dat gebeurt en hoelang die worden bewaard. Ook vraagt het aandacht voor de mogelijkheid om anoniem kennisgeving te doen van een demonstratie.
Kortom: een gemeente mag een demonstratie voorbereiden en begeleiden, maar mag demonstranten niet zonder noodzaak registreren of digitaal volgen. Kritiek op het gemeentebestuur is geen veiligheidsrisico op zichzelf.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.