De Autoriteit Persoonsgegevens maakt zich zorgen over de uitvoering van nieuwe Europese anti-witwasregels in Nederland. Het doel van de wet is het tegengaan van witwassen en terrorismefinanciering. Dat moet worden bereikt door het verzamelen en delen van meer gevoelige data en het uitbreiden van bevoegdheden van autoriteiten. De gevolgen voor onschuldige inwoners kunnen groot zijn, waarschuwt de privacytoezichthouder.
AP: Is uitvoering nieuwe anti-witwasregels echt effectief?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vreest dat de uitvoering van een nieuwe Europese wet tegen witwassen groepen mensen in de knel brengt.
Meer gegevensdeling
Het wetsvoorstel voert een nieuw Europees pakket aan regels uit dat nationale regels voor poortwachters beter op elkaar afstemt en uitbreidt. Poortwachters zijn banken, notarissen en makelaars, maar volgens de nieuwe regels ook crowdfundingplatforms, handelaren in luxegoederen en voetbalclubs. Poortwachters zijn verplicht om onderzoek te doen naar hun klant, transacties te monitoren en ongebruikelijke transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU).
Door de nieuwe wet mogen de FIU en toezichthouders vertrouwelijke gegevens delen met andere overheidsinstanties, zoals de politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst. Ook komen er meer mogelijkheden voor samenwerking en informatiedeling tussen publieke en private partijen.
Er komt een nieuwe Europese toezichthouder bij, die zich zal bezighouden met witwasbestrijding. Bestaande toezichthouders, zoals de FIU, krijgen meer bevoegdheden om witwassen aan te pakken. Ook de AP zelf krijgt er extra taken bij. Daar staan vooralsnog geen extra middelen tegenover.
Effectievere inzet van mensen en middelen
De huidige regels leiden tot veel kritiek, onder meer omdat ze poortwachters met veel werk opzadelen. Onder de nieuwe regels hoeven minder transacties te worden gemeld en kan de aandacht meer uitgaan naar situaties met een hoger risico, schrijft de AP. Dat leidt hopelijk tot een effectievere inzet van mensen en middelen.
‘Deze nieuwe wet biedt kansen om de aanpak van financiële criminaliteit effectiever en ook efficiënter in te richten,’ erkent AP-voorzitter Aleid Wolfsen. Daar wordt op nationaal niveau ook gezamenlijk aan gewerkt. Tegelijkertijd zullen er meer gegevens van burgers verzameld en mogelijk gedeeld worden zoals nationaliteiten, mogelijke vluchtelingenstatus en het BSN. Ook worden bevoegdheden voor informatiedeling uitgebreid. Deze ingrijpende maatregelen zijn alleen te rechtvaardigen als zij aantoonbaar werken, niet verder gaan dan nodig en mensen goed worden beschermd.’
Deze ingrijpende maatregelen zijn alleen te rechtvaardigen als zij aantoonbaar werken, niet verder gaan dan nodig en mensen goed worden beschermd.’
Aleid Wolfsen, voorzitter Autoriteit Persoonsgegevens
Risico's
De AP maakt zich zorgen of het systeem inderdaad leidt tot minder witwassen en terrorismefinanciering. Een ‘risicogebaseerde aanpak’ van witwassen brengt namelijk grote gevolgen met zich mee voor bepaalde groepen mensen, die door geautomatiseerde analyses als verdacht kunnen worden aangemerkt. Weten zij waarom en wat ze ertegen kunnen doen als ze onterecht worden verdacht?
De toezichthouder vindt de uitvoering van de wet alleen verantwoord als de regels aantoonbaar effectief blijke en als privacybescherming is gegarandeerd. Daarom pleit de AP voor een verplichte nationale evaluatie en voldoende waarborgen. Het gaat om diep ingrijpen in het privéleven van mensen, benadrukt de AP. De overheid moet wel kunnen aantonen dat dit echt nodig is en dat mensen worden beschermd tegen fouten, uitsluiting en discriminatie.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.