Kopzorgen over Wmo-budgetten blijven

Er is nog geen duidelijkheid over hoe het kabinetsplan om de huishoudelijke hulp uit de Wmo te halen, er in de praktijk uitziet. Maar het kabinet haalt in de meicirculaire vanaf 2029 wel alvast een miljard euro weg uit het gemeentefonds. De plannen leiden tot nieuwe financiële kopzorgen bij gemeenten.

Gemeenten moeten zich vanaf 2029 opmaken op een flinke bezuiniging in de Wmo. In de vrijdag gepubliceerde meicirculaire haalt het kabinet vanaf dat jaar een miljard euro weg uit het gemeentefonds, omdat het de huishoudelijke hulp uit de Wmo wil halen. De maatregel werd al eerder aangekondigd, en is nu daadwerkelijk in het gemeentefonds opgenomen, zonder dat nog duidelijk is hoe de regeling eruit komt te zien.

Het nieuwe kabinet maakte in het regeerakkoord bekend dat de huishoudelijke hulp als voorziening uit de Wmo wordt gehaald. Mensen die dat kunnen, moeten er voortaan zelf voor betalen. Het voornemen moet leiden tot een bezuiniging moet zo’n 1,4 miljard euro opleveren. Voor mensen die niet zelf in staat zijn om hulp te regelen, blijft via de gemeente een vangnet overeind. Het rijk stelt daar vanaf 2029 jaarlijks 430 miljoen euro voor beschikbaar, blijkt uit de meicirculaire. Netto haalt het kabinet daarmee 1 miljard euro uit het gemeentefonds.

Praktijk

Het kabinet heeft de maatregelen nog niet verder geconcretiseerd. Daardoor is nog niet duidelijk hoe de plannen in de praktijk zullen uitwerken en wat ze betekenen voor gemeenten, en voor inwoners die nu huishoudelijke hulp ontvangen via de Wmo. Ook is nog niet duidelijk of het minderheidskabinet wel een meerderheid kan vinden voor het voornemen. Een motie van de SP om de maatregel nu al te schrappen, vanwege door de partij verwachte ‘desastreuze gevolgen’ voor bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, kon bij de regeringsverklaring in februari niet rekenen op een meerderheid, omdat een aantal ‘constructieve’ oppositiepartijen niet voorstemden. Maar duidelijk is dat het kabinet aan de bak moet om het voornemen daadwerkelijk door de Kamer te krijgen.

Desondanks heeft het kabinet de besparing nu al wel in de boeken gezet. Dat betekent dat de gemiddelde gemeente (40.000 inwoners) zich dus moet gaan opmaken voor een bezuiniging van ongeveer 2 miljoen euro op de Wmo vanaf 2029. Zeker in gemeenten die al geld moeten bijleggen op de Wmo, zal de besparing leiden tot nieuwe pijnlijke maatregelen, is de verwachting. En omdat gemeenten de voorzieningen in de Wmo vaak langjarig aanbesteden, moeten de nieuwe colleges zich de komende tijd mogelijk al buigen over de huishoudelijke hulp.

Jeugdzorg

De meicirculaire bevestigt daarmee de kopzorgen die gemeenten hebben over de Wmo en de jeugdzorg. Vorige week adviseerde de VNG de lokale overheden al om in hun begroting te gaan werken met stelposten voor de Wmo en de jeugdzorg, omdat er nog zoveel onzekerheden zijn. Met name de al door het rijk ingeboekte kostendaling in jeugdzorg leidt tot begrotingsproblemen, aldus de vereniging. ‘Als de beoogde kostendaling niet behaald wordt, dreigen er forse tekorten te ontstaan bij gemeenten’, schrijft de VNG in het begrotingsadvies. Begin volgend jaar wordt nog de uitspraak van de Commissie-Van Ark verwacht. Die onderzoekt of de bezuinigingen inderdaad haalbaar zijn, en wie – rijk of gemeenten – een eventueel verschil moet betalen.

Ook voor de onduidelijkheid over de huishoudelijke hulp adviseert de VNG een stelpost op te nemen. 

Abonnementstarief

Een ander Wmo-hangijzer blijft het vervangen van het abonnementstarief voor een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage. Die wijziging is met een jaar vertraagd en gaat op z’n vroegst in op 1 januari 2028. Door die vertraging lopen gemeenten in 2027 een besparing van 266 miljoen euro mis. Het kabinet heeft dat met de meicirculaire gecorrigeerd, door het bedrag voor dat jaar over te hevelen van de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) naar het gemeentefonds.