Een mooie nieuwe belasting

Alleen maar goed nieuws vandaag. We kunnen stoppen met de discussie over hoe gemeenten kunnen meeprofiteren van de stijging van de grondprijzen. Grond stijgt enorm in waarde als het een andere bestemming krijgt. Bouwgrond is veel meer waard dan landbouwgrond. Dus als een gemeente een nieuw bouwplan maakt, op landbouwgrond, dan wordt de eigenaar daarvan rijk zonder daar iets voor te doen. Dat is niet alleen jaloersmakend, maar ook onhandig.

Het leidt namelijk tot speculatie. Allerlei mensen kopen nu namelijk landbouwgrond, in de hoop dat het ooit bouwgrond wordt. Gemeenten willen daarom graag belasting heffen over die waardestijging. Dat geld hebben ze nodig voor de kosten van de bouw van woningen. En het gaat speculatie tegen. Zo’n belasting heet een ‘planbatenheffing’. Diverse landelijke politieke partijen pleitten ervoor in hun verkiezingsprogramma’s. En de afgelopen jaren is hier veel onderzoek naar gedaan. De uitkomst van al dat onderzoek was dat het niet kan. Vlaanderen heeft het, Nederland kan het blijkbaar niet.

Maar goed nieuws: we kunnen nu stoppen met deze discussie. De reden is simpel. Zo’n belasting blijkt namelijk al te bestaan! Dat hadden we met z’n allen even gemist. De politiek had het even gemist – zie de discussies en onderzoeken over de planbatenheffing. De juristen hadden het even gemist – de belasting op de stijging van de grondprijs staat namelijk nergens in een wet.

En de statistici hadden het even gemist. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vermeldt deze belasting namelijk niet in de overzichten van de gemeentelijke belastingen. Wat zeg ik, ‘even’ gemist? We hebben het met z’n allen minstens dertig jaar lang over het hoofd gezien! In 1995 bestond zo’n belasting namelijk al. Die belasting op de stijging van de grondwaarde betreft de bijdragen van projectontwikkelaars aan gemeenten voor bouwprojecten. De Europese statistiekbureaus hebben samen bepaald dat dat dit een belasting op de stijging van de grondprijs is.

De opbrengst is fors. In 2025 hebben gemeenten er 351 miljoen euro mee opgehaald. Dat is een stuk meer dan in 2024, toen de opbrengst 259 miljoen euro was. En niemand heeft over deze stijging geklaagd. Zo hebben gemeenten dus, met dank aan de statistiekbureaus, een mooie nieuwe belasting.