Het is een jaarlijkse traditie dat het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI), de Open State Foundation en de Universiteit van Amsterdam (UvA) zich buigen over de afhandeling van informatieverzoeken in het kader van de Wet open overheid (Woo). Meestal levert dat deprimerende inzichten op, maar dit jaar is er zowaar sprake van een trendbreuk.
Woo-verzoeken liggen minder lang bij ministeries
Eén zwaluw maakt nog geen zomer, maar geeft wel een lentegevoel.
Reden tot optimisme
Na poëtische titels als Schildpaddensoep (2024), Blaadjes op het spoor (2023), Matglas (2022) en Ondraaglijk Traag (2021) kiezen de onderzoekers dit jaar voor het nog abstractere Een Zwaluw (2025). ‘…maakt nog geen lente’, denk je er onwillekeurig achteraan. De titel blijkt inderdaad te refereren naar het gezegde. ‘Als iets goed gaat, betekent dat niet automatisch dat alles goed gaat’ schrijven de onderzoekers in het voorwoord. Toch weer een reden om gedeprimeerd te raken dus, maar er is ook reden tot optimisme.
Waar de gemiddelde beantwoordingstermijn de afgelopen jaren steeg en steeg, tot 188 dagen in 2024, is hij afgelopen jaar zowaar gedaald. De beantwoording van informatieverzoeken door ministeries kost nu gemiddeld 143 dagen. Dat is nog altijd ver boven de wettelijk maximale termijn van 42 dagen. Het aantal besluiten dat de wettelijke termijn overschrijdt, is wel gedaald van 83 procent naar 77 procent.
Traditiegetrouw zijn de verschillen tussen departementen groot. Waar Algemene Zaken gemiddeld 66 dagen nodig heeft om een Woo-verzoek te behandelen en OCW en BZK 87 dagen. Dat is best goed: het ministerie van A&M doet er gemiddeld 254 dagen over en VWS 221 dagen.
Leren van elkaars aanpak
Een speciale vermelding is er voor het ministerie van LVVN, dat met afstand het grootste aantal Woo-verzoeken (442) publiceerde en tegelijkertijd de afhandelingstermijn terugbracht van 173 dagen naar 114 dagen. Het rapport doet onder meer de aanbeveling om te leren van elkaars aanpak. Als de ministeries doorgaan met de verbeteringen die ondertussen zijn ingezet, dan hoeft de Woo niet te worden aangepast, zoals eerder werd bepleit.
‘Dit onderzoek laat zien: de Woo kan wél goed werken,’ stelt Serv Wiemers, direceur van Open State Foundation. ‘Dit kabinet moet vol inzetten op de leerpunten, want het is dus mogelijk. En een open overheid is noodzakelijk voor herstel van vertrouwen.’
Zwart lakken
Snelheid is natuurlijk niet het enige criterium; als het gaat om transparantie is de stemming minder positief. Opvallend is dat de aantallen gepubliceerde Woo-besluiten en de openbaar gemaakte pagina’s afnamen. Ook zien de onderzoekers dat in de meerheid van de Woo-besluiten wordt gelakt. Lang niet altijd is duidelijk waarom. De vage lakgrond ‘het goed functioneren van de Staat’ werd bij 56 procent van de gelakte besluiten ingeroepen. Het is een uitzonderingsgrond waar ministeries volgens de onderzoekers terughoudender mee zouden moeten zijn.
Het onderzoek Een Zwaluw wordt op dinsdag 31 maart aangeboden aan de Tweede Kamer. De vraag op ieders lippen is nu welke titel volgend jaar op het jaarlijkse onderzoek prijkt. Een onvoorziene zomer? Of wordt het zoiets als In de drup of Ten halve gekeerd ?
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.