FTM-onderzoek legt afhankelijkheid van aanbestedingssoftware bloot

Een groot deel van de Nederlandse publieke sector is voor aanbestedingsprocessen afhankelijk van softwareleverancier Mercell. Dat schrijft onderzoeksplatform Follow the Money (FTM) op basis van een analyse van aanbestedingsdata en gesprekken met inkopers en deskundigen.

Volgens FTM verloopt ongeveer een derde van de openbare aanbestedingen in Nederland via software van het Noorse bedrijf Mercell. Het bedrijf verwierf in 2021 een dominante positie op de Nederlandse markt na de overname van de aanbieders Negometrix en CTM Solution. Sinds 2022 is Mercell eigendom van de Amerikaanse investeerder Thoma Bravo.

Gemeenten en andere klanten

Mercell levert software voor het beheren van aanbestedingsprocedures. Overheden zijn wettelijk verplicht aanbestedingen boven bepaalde drempelbedragen openbaar te publiceren via TenderNed, maar veel organisaties gebruiken daarnaast gespecialiseerde software om aanbestedingen op te stellen, inschrijvingen te beoordelen en contracten te beheren. Op de website van Mercell worden onder meer gemeenten Doetinchem, Rotterdam en Stadskanaal genoemd. Maar ook rijksorganisaties zoals Rijkswaterstaat, onderwijsinstellingen en zorgorganisaties als klant genoemd. Gemeente Utrecht stopte Volgens FTM in 2024 vanwege de slechte klantenservice, problemen met de software en scepsis over het nieuwe leveranciersverdienmodel per direct stopte met Mercell. 

Kritiek van inkopers

FTM sprak met inkopers die stellen dat tarieven na de overnames zijn gestegen en dat de dienstverlening onder druk is komen te staan. Ook uiten betrokkenen zorgen over de beperkte keuze aan alternatieve aanbieders op de Nederlandse markt. Daarnaast besteedt FTM aandacht aan het verdienmodel van Mercell richting leveranciers. Het bedrijf biedt ondernemers betaalde abonnementen aan met aanvullende zoek- en analysemogelijkheden rond aanbestedingen. Volgens critici kan dat vragen oproepen over het aanbestedingsrechtelijke uitgangspunt van gelijke toegang tot overheidsopdrachten.

Hoogleraar publieke inkoop Fredo Schotanus van de Universiteit Utrecht zegt tegen FTM dat met name transparantie over dergelijke diensten van belang is. Volgens hem ligt het 'super gevoelig' wanneer leveranciers betalen voor een mogelijk informatievoordeel bij publieke inkoopprocedures.

Reactie Mercell

Mercell weerspreekt een deel van de kritiek. Het bedrijf stelt tegenover FTM dat zijn betaalde diensten uitsluitend zijn gebaseerd op publieke bronnen en dat ook niet-betalende gebruikers dezelfde informatie kunnen bereiken. FTM constateert tegelijkertijd dat Mercell in marketinguitingen spreekt over 'unieke' of 'exclusieve' aanbestedingen. Volgens het onderzoeksplatform bleef onduidelijk hoe die uitingen zich precies verhouden tot de toelichting van het bedrijf. Mercell zegt verder dat het bedrijf geen uittocht van Nederlandse klanten waarneemt.