AI schrijft mee aan speeches van tientallen Kamerleden

Kunstmatige intelligentie wordt niet alleen gebruikt voor sociale media en schriftelijke Kamervragen, maar ook voor bijdragen aan debatten in de Tweede Kamer. Volgens onderzoek van De Groene Amsterdammer en Investico hebben minstens 68 Kamerleden het afgelopen jaar teksten uitgesproken die grotendeels met behulp van AI zijn opgesteld. Het gebruik van chatbots blijkt verspreid over vrijwel het hele politieke spectrum.

De onderzoeksjournalisten analyseerden de spreekteksten van alle 150 Tweede Kamerleden met Pangram, software die probeert vast te stellen of teksten met kunstmatige intelligentie zijn geschreven. Daarbij keken ze uitsluitend naar de voorbereide bijdragen waarmee Kamerleden hun inbreng tijdens debatten beginnen. Interrupties en moties bleven buiten beschouwing. Teksten waarvan de software aangaf dat minder dan de helft met AI was geschreven, telden niet mee. Volgens de onderzoekers ligt het werkelijke gebruik van chatbots daardoor vermoedelijk hoger.

Het gebruik van AI beperkt zich niet tot specifieke partijen. Volgens het onderzoek zijn de PVV en Groep Markuszower oververtegenwoordigd, terwijl bij de SP, Partij voor de Dieren en Volt geen AI-gebruik werd vastgesteld. Opvallend is verder dat vooral minder prominente en relatief nieuwe Kamerleden hoog op de lijst staan. Bij grote politieke debatten, zoals de Algemene Politieke Beschouwingen, wordt nauwelijks AI-gebruik gedetecteerd. Tijdens commissiedebatten bestaat volgens de analyse soms meer dan de helft van de voorbereide spreekteksten grotendeels uit AI-gegenereerde tekst.

AI als hulpmiddel bij hoge werkdruk

De Kamerleden die door de onderzoekers werden benaderd, erkennen dat ze AI gebruiken bij het voorbereiden van hun bijdragen. Ze benadrukken daarbij dat de technologie vooral dient om teksten te verbeteren, in te korten of begrijpelijker te maken. Voormalig Kamerlid Lahlah, inmiddels wethouder in Amsterdam, verklaart dat haar bijdragen gebaseerd waren op gesprekken met burgers tijdens werkbezoeken. Omdat die verhalen moeilijk in enkele minuten spreektijd zijn samen te vatten, gebruikte ze AI.

Ook bij kleinere fracties speelt de werkdruk een rol. Uit de analyse blijkt dat ongeveer 30 procent van de bijdragen van de drie BBB-Kamerleden grotendeels met behulp van ChatGPT of Claude is opgesteld. Fractievoorzitter Henk Vermeer ziet daarin weinig bijzonders. ‘We gebruiken ook rekenmachines, mobiele telefoons en zelfs koffiezetapparaten’, zegt hij.

CDA-Kamerlid Peter Krul reageert geschrokken op zijn hoge positie in het onderzoek. Hij erkent AI te gebruiken om teksten in te korten, maar benadrukt dat de inhoud behouden moet blijven. Partijleider Henri Bontenbal vindt authenticiteit belangrijk en laat weten dat zijn fractie werkt aan richtlijnen voor AI-gebruik. Hij wil voorkomen dat Kamerleden chatbots gebruiken om politieke ideeën te laten bedenken.

Ook persoonlijke speeches

Opmerkelijk is dat sommige Kamerleden volgens de analyse zelfs bij hun maidenspeech gebruikmaakten van kunstmatige intelligentie. Zo'n eerste bijdrage aan een Kamerdebat heeft traditioneel een persoonlijk karakter en biedt nieuwe volksvertegenwoordigers de gelegenheid zichzelf en hun politieke overtuigingen te presenteren.

Het onderzoek volgt op eerdere berichtgeving over het gebruik van AI in de landelijke politiek. Zo bleek dat premier Rob Jetten regelmatig kunstmatige intelligentie inzet voor zijn berichten op sociale media. Uit eerder onderzoek van de NOS kwam bovendien naar voren dat ongeveer een kwart van de schriftelijke Kamervragen met behulp van AI wordt opgesteld.