Toename vragen ambtenaren over nieuw pensioenstelsel

Nu al met pensioen of nog een jaartje wachten? Op 1 januari 2027 wil ABP overstappen op de nieuwe pensioenregeling. Steeds meer ambtenaren stellen vragen over de regeling.

Beleggingen

Krijg ik straks compensatie?’ ‘Zal ik dit jaar met pensioen gaan of kan ik beter wachten tot de nieuwe pensioenregeling er is?’ Fabian Schumans, teamlead pensioenvoorlichting voor ABP, merkt dat het aantal vragen over de nieuwe pensioenregeling toeneemt.

ABP wil op 1 januari 2027 de overstap maken naar de nieuwe regeling. Dan wordt het totale vermogen van ABP – ruim 500 miljard euro – omgezet naar individuele pensioenpotten. In de pensioenpotten komen straks ook de pensioenpremies terecht die ambtenaren en hun werkgever afdragen aan ABP, plus de beleggingsrendementen. ‘Mensen vragen soms of ze zelf keuzes mogen maken ten aanzien van de beleggingen’, aldus Schumans. ‘Maar er wordt collectief belegd. Net als nu.’ Wat wel verandert, is dat er straks per leeftijdsgroep verschillende beleggingsrisico’s worden genomen.
In de tweede helft van dit jaar ontvangen ABP-deelnemers een voorlopig overzicht van hoe hun pensioen er straks voorstaat. Dit is een inschatting. De definitieve bedragen zijn in 2027 bekend.

Aangroei

Het overgrote deel van de vragen gaat over compensatie voor de afschaffing van de zogenoemde doorsneesystematiek. Schumans: ‘Of je nu 30 of 60 bent, in de huidige regeling krijg je voor dezelfde premie dezelfde pensioenaangroei, terwijl de premie van jongeren veel langer kan renderen dan die van ouderen.’ Zolang iedereen bij dezelfde pensioenregeling blijft, is dat een prima systeem, want jongeren worden vanzelf ouderen. Maar omdat mensen nu vaker dan vroeger van baan veranderen – en daarmee geregeld ook van pensioenfonds – of als zelfstandig ondernemer aan de slag gaan, werkt de doorsneesystematiek niet goed meer. De veranderende arbeidsmarkt is voor de overheid een van de redenen om het pensioenstelsel aan te passen. In de nieuwe pensioenregeling hangt de pensioenaangroei af van de beleggingsresultaten. ABP neemt per leeftijdsgroep verschillende beleggingsrisico’s. ‘Dit draagt bij aan een zo koopkrachtig en stabiel mogelijk pensioen’, zegt Schumans. Voor jongeren kan ABP meer beleggingsrisico’s nemen. Die leveren in goede tijden meer op. En als het tegenzit hebben jongeren nog veel tijd voor herstel. Voor ouderen is dit anders, zij willen graag meer stabiliteit. ‘We bouwen het beleggingsrisico daarom af naarmate mensen ouder worden.’

Compensatie

ABP wil de leeftijdsgroepen die nadeel ondervinden van de afschaffing van de doorsneesystematiek compenseren. Dit is compensatie voor gemiste toekomstige pensioenopbouw in de nieuwe regeling. Om de hoogte van deze compensatie te bepalen, worden vergelijkingen gemaakt van het netto profijt dat mensen hebben in de huidige regeling en in de nieuwe regeling. Dan wordt er gekeken hoeveel premie iemand in totaal zou betalen als de huidige regeling zou blijven bestaan en hoeveel pensioen dit zou opleveren. En er wordt gekeken naar de premie-inleg en het pensioen in de nieuwe regeling. ‘De middengroep krijgt de hoogste compensatie’, zegt Schumans.

Jongeren

Deze mensen hebben naar verhouding te weinig pensioen gekregen voor hun premie toen ze jong waren. De sociale partners, die de inhoud van de pensioenregeling bepalen, hebben afgesproken dat deelnemers tussen de 40 en 68 jaar compensatie krijgen. Het ABP-bestuur heeft besloten om daarnaast een extra aanvulling te geven aan 35- tot 44-jarigen. Hoeveel compensatie iemand precies krijgt, hangt af van de leeftijd. Naarmate mensen in deze leeftijdsgroepen jonger zijn, is de compensatie lager. Naarmate ze dichter bij de 68 komen geldt hetzelfde. ‘Naar gelang mensen ouder zijn, hebben ze minder nadeel omdat zij ook oud zijn geweest in het huidige stelsel en nog maar een kortere tijd toekomstige opbouw hebben. Ook jongeren hebben minder last van de afschaffing van de doorsneesystematiek, want zij kunnen nog lang pensioen opbouwen in de nieuwe regeling’, licht Schumans toe.

Het is de bedoeling dat de compensatie in een keer wordt toegevoegd aan de pensioenpot van deelnemers op het moment dat ABP de pensioenen omzet naar de nieuwe regeling. ABP heeft op de website voorbeeldberekeningen staan om een beeld te geven van de hoogte van de compensatie bij verschillende leeftijden.

Framing

Schumans merkt dat veel oudere ambtenaren twijfelen over het moment waarop ze met pensioen gaan. Compensatie wordt alleen uitgekeerd aan mensen die nog werken. Oudere ambtenaren vragen of het loont om pas in 2027 met pensioen te gaan in plaats van dit jaar. Schumans begrijpt die vraag wel. ‘Het wordt geframed alsof mensen duizenden euro’s mislopen als ze eerder met pensioen gaan.’ Maar hij vindt de twijfel onterecht. Hij vertelt dat hij de afgelopen 10 jaar als pensioenvoorlichter nooit heeft meegemaakt dat mensen vroegen wat het voor hun totale pensioenvermogen zou schelen als ze een jaar eerder stopten met werken. ‘Dan willen ze alleen weten wat het per maand betekent. Zo zou je ook naar de compensatie moeten kijken.’ Als voorbeeld noemt hij een ambtenaar van 66 jaar met een jaarinkomen van 55.000 euro. Als deze ambtenaar op 1 januari 2027 nog werkt, gaat zijn pensioen elke maand met ongeveer 20 euro bruto omhoog als gevolg van de compensatie. Dat is het bedrag dat hij misloopt als hij zijn pensioen dit jaar al laat ingaan. ‘Dat is een afweging die mensen zelf moeten maken’, zegt Schumans. ‘Als je er al 40 jaar op hebt zitten en je wilt graag stoppen met werken, blijf je dan een jaar langer werken voor ongeveer 20 euro bruto per maand extra?’

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 2 van deze week.