De kiezer heeft gesproken, en hoe! Maar liefst 504 vrouwen zijn met voorkeurstemmen de gemeenteraad in gestemd vanaf ‘onverkiesbare’ plekken. Daarmee komt het percentage vrouwen in de raad op 36,9 procent. Zonder voorkeurstemmen zou dat percentage 32,7 procent zijn geweest.
Het plateau van vrouwen in de gemeenteraad
Voor optimisten is het percentage vrouwen in de gemeenteraad op lange termijn vooruitgang. Pessimisten zien op de korte termijn vertraging.
Al met al is die 36,9 procent een lichte stijging ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen vier jaar geleden, toen er 36 procent vrouwen in de raad kwamen. Ik vind het geweldig dat zoveel mensen inmiddels slim op een vrouw stemmen. Maar dit is óók waar: zolang partijen onvoldoende vrouwen op hun kandidatenlijsten zetten, blijft echte vooruitgang beperkt. Voorkeursstemmen kunnen niet alles achteraf oplossen.
Het percentage vrouwen in de gemeenteraad beweegt al jaren opvallend weinig. De grote sprongen liggen echt wel achter ons. Tussen grofweg de jaren ’70 en ’90 is er een duidelijke versnelling. Vanaf de jaren ’90 gaat het percentage nog wel omhoog, maar veel langzamer. Het zijn meer stapjes dan sprongen. De lijn tussen 2018 (31 procent), 2022 (36 procent) en 2026 (36,9 procent) laat zien dat de groei afvlakt. De optimisten kunnen naar honderd jaar geleden kijken, en zeggen: we zien vooruitgang. Maar pessimisten kijken naar de afgelopen tien jaar en zien vooral vertraging.
Deel twee, dan: welke percentages zetten we tegen elkaar af? Want wie niet naar de vorige verkiezingsuitslag van 2022 kijkt, maar naar de meest recente telling van 1 januari jl. ziet dat het aandeel vrouwen in de raad op dat moment nog maar 32 procent was. Of te wel: vrouwen vallen onderweg vaker uit.
De kiezer heeft duidelijk gesproken, nu de politiek zelf nog
En daarmee verandert de vraag. Niet alleen: hoeveel vrouwen zijn verkozen? Maar vooral: hoeveel vrouwen blijven? We weten dat vrouwen gemiddeld korter politiek actief zijn en vaker uitvallen. Dat heeft te maken met de manier waarop het politieke werk is ingericht. Vergadertijden die botsen met zorgtaken, een politieke cultuur waarin zichtbaarheid en beschikbaarheid als vanzelfsprekend worden zien, en een omgeving waarin online haat en intimidatie een groeiende rol spelen.
Ja, de kiezer stemt vaker op vrouwen, en steeds vaker ‘slim’ op een vrouw. Kiezers zijn echt wel klaar voor meer vrouwen in de politiek. Stem op een Vrouw maakt met de stem-campagne duidelijk verschil. Maar het is ook trekken aan een systeem dat nauwelijks meebeweegt.
Zolang politieke partijen vrouwen niet structureel op verkiesbare plekken zetten, blijft de instroom afhankelijk van correcties achteraf. Zolang de werkomstandigheden niet veranderen, blijft de uitstroom hoog. Dan stokt het aandeel vrouwen (ver) onder die 40 procent. Wie het plateau waar we de afgelopen tien jaar op zitten wil doorbreken, moet verder kijken dan voorkeurstemmen. Het vraagt in het bijzonder om andere keuzes van politieke partijen bij de samenstelling van lijsten, en om serieuze aandacht voor inclusieve werkomstandigheden. Het vraagt natuurlijk ook om de erkenning dat de gelijkwaardige vertegenwoordiging van vrouwen niet ophoudt bij verkiezing, maar daarna net zo goed door moet gaan. De kiezer heeft duidelijk gesproken, nu de politiek zelf nog.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.